Europaisches Aserbaidschan Zentrum e.V. (Avropa Azərbaycan Mərkəzi) Almaniyanın Munster şəhərində 15 sentyabr 2023-cu il tarixində rəsmi olaraq qeydiyyatdan kecmiş ictimai birlikdir. Təşkilat qısa muddət ərzində Almaniya və umumilikdə Avropa miqyasında milli maraqları mudafiə edən, ictimai diplomatiya aparan və beynəlxalq huquq mustəvisində cıxış edən nufuzlu diaspor platformalarından birinə cevrilmişdir.
Təşkilat bu muddət ərzində 70-dən cox rəsmi bəyanat, muraciət və məktub hazırlamış, bu sənədlər peşəkar uslubda, huquqi və struktur baxımından yuksək səviyyədə tərtib olunmuşdur.
Fəaliyyət istiqamətləri
1. Beynəlxalq huquqi və siyasi diplomatiya
– BMT, AŞPA, ATƏT, Avropa Parlamenti, USCIRF və digər beynəlxalq qurumlara unvanlanan rəsmi sənədlər
– Qarabağda ermənilərin guya zorla kocurulməsi ilə bağlı aparılan dezinformasiyaya qarşı huquqi əsaslandırılmış bəyanatlar
– Ermənistan tərəfindən mədəni irsə qarşı torədilmiş cinayətlər və mina təhlukəsinə dair cağırışlar
2. Təhsil və milli kimliyin qorunması
– Munster şəhərində fəaliyyət gostərən həftəsonu məktəbi: Azərbaycan dili, tarixi
və ədəbiyyatı uzrə tədris proqramları
– Gənc nəslin diaspor fəaliyyəti və milli mənsubiyyətə bağlılığının gucləndirilməsi
3. Mədəniyyət və tarixi yaddaş
– Xocalı soyqırımı ilə bağlı Koln və Munster şəhərlərində təşkil olunmuş aksiyalar və anım tədbirləri
– "Mədəni irs muharibənin obyekti olmamalıdır" movzusunda beynəlxalq ictimaiyyətə unvanlanan bəyanat
– Milli geyim sərgiləri və diaspora festivallarında iştirak
Rəhbərlik
• Sədr: Zaur Əliyev
• Sədr muavinləri: Cavid Əlizadə, Ramiz Qasımov
Bəyanatlar və muraciətlər
Europaisches Aserbaidschan Zentrum e.V. 15 sentyabr 2023-cu il tarixindən etibarən öz fəaliyyətində beynəlxalq diplomatik yanaşmanı əsas tutaraq muxtəlif movzularda 70-dən cox rəsmi bəyanat, muraciət və məktub hazırlamış və bir sıra beynəlxalq, regional və yerli qurumlara unvanlamışdır. Bu sənədlərin əksəriyyəti strukturlaşdırılmış, huquqi əsaslandırılmış və diplomatik uslubla tərtib olunmuşdur.
Təşkilat tərəfindən hazırlanmış bəyanat və muraciətlər əsasən aşağıdakı istiqamətləri əhatə edir:
• Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və onun ixtisaslaşmış agentlikləri – Qarabağ bolgəsində ermənilər tərəfindən basdırılmış minaların torətdiyi humanitar təhlukələr, mulki əhalinin təhlukəsizliyinə təhdidlər və mədəni irsin sistemli şəkildə məhv edilməsi kimi məsələlər barədə detallı huquqi və faktoloji əsaslara soykənən sənədlər təqdim edilmişdir.
• Avropa Şurası və AŞPA – Ermənistanın təbliğat məqsədilə yaydığı, reallıqla uzlaşmayan siyasi movqelərə qarşı huquqi əsaslandırılmış cavablar verilmiş, Azərbaycanın suverenliyi, ərazi butovluyu və bolgədə post-munaqişə dovrundə sulh və sabitlik təşəbbusləri ilə bağlı sənədlər təqdim olunmuşdur.
• ABŞ-ın Beynəlxalq Din Azadlığı Komissiyası (USCIRF) – 2024 və 2025-ci il hesabatlarında Azərbaycana qarşı irəli surulən birtərəfli və qərəzli iddialara munasibət bildirən ətraflı cavab bəyanatları hazırlanmışdır. Bu sənədlərdə Azərbaycanın tolerantlıq modeli və din azadlığı sahəsindəki qanunvericiliyi əsaslandırılmış şəkildə izah edilmişdir.
• Avropa Parlamenti və onun uzvləri – Ermənistanın regionda sabitliyi pozmağa yonəlmiş siyasətini ifşa edən sənədlər, Qərbi Azərbaycan icmasının huquqlarının tanınması ilə bağlı muraciətlər, Azərbaycanın Avropa ilə munasibətlərinin pozulmasına yonəlmiş informativ hucumlara dair huquqi cavablar hazırlanaraq parlament uzvlərinə təqdim olunmuşdur.
• Niderland Krallığı hokuməti və parlamentinə – 2024-cu ildə regionla bağlı irəli surulən birtərəfli və qeyri-obyektiv acıqlamalara dair huquqi və diplomatik əsaslı cavab məktubları təqdim edilmiş, Azərbaycan icmasının movqeyi ifadə olunmuşdur.
• Bəzi beynəlxalq təşkilatlara – Ermənistan tərəfindən aparılan sistemli dezinformasiya kampaniyalarına, xususilə 2023-cu ilin sentyabrından sonar Qarabağdan ermənilərin guya zorla cıxarılması ilə bağlı əsassız iddialara dair cavab məktubları unvanlanmışdır. Bu sənədlərdə Azərbaycan dovlətinin konullu koc, huquqi əsaslı reinteqrasiya və sosial təminat siyasətinə dair faktlar təqdim olunmuşdur.
• Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə – Təşkilat tərəfindən ölkə Prezidentinə unvanlanmış dəstək məktublarında Ermənistan və bəzi Qərb dairələri tərəfindən aparılan informasiya manipulyasiyasına qarşı Azərbaycanın haqlı movqeyinə siyasi və mənəvi dəstək ifadə olunmuşdur. Bu məktublar həmcinin Almaniyada yaşayan azərbaycanlıların Prezidentin apardığı siyasətə verdiyi etimadın təzahuru kimi qiymətləndirilə bilər.
Əməkdaşlıq və tərəfdaşlıq
• Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş uzrə Dovlət Komitəsi ilə birgə layihələr və strateji dəstək
• Almaniyada fəaliyyət gostərən digər azərbaycan cəmiyyətləri ilə koordinasiyalı fəaliyyət
• Yerli alman təşkilatları ilə tərəfdaşlıq: “Arbeitskreis International e.V.” və b. Nufuz və movqe Avropa Azərbaycan Mərkəzi hazırda Almaniyada fəaliyyət gostərən diaspor təşkilatları arasında oz sistemli və huquqi əsaslandırılmış fəaliyyəti ilə fərqlənir. Təşkilatın yurutduyu ictimai diplomatiya strategiyası, beynəlxalq platformalarda səsləndirdiyi movqelər və operativ reaksiya bacarığı onun nufuzunu qısa muddətdə artırmışdır.
Almaniyada dovlət dəstəyi ilə fəaliyyət gostərən Azərbaycan Evi – Berlin ilə yanaşı, Europaisches Aserbaidschan Zentrum e.V. də huquqi-siyasi istiqamətdə müstəqil və çevik fəaliyyət modeli təqdim edir. Təşkilat təkcə Azərbaycanlılar arasında deyil, həm də alman cəmiyyətində maarifləndirici tədbirlər vasitəsilə tanınmağa başlamışdır.
Muqayisəli baxışda:
• Almaniyada – AAM hazırda ikinci ən nufuzlu azərbaycan təşkilatıdır. Dövlət layihələri ilə yanaşı, mustəqil movqeyi, muasir huquqi sənədlərlə cıxış etməsi və ictimai aksiyalar təşkil etməsi ilə secilir.
• Avropa miqyasında – AAM ilk 4–5 aparıcı azərbaycan təşkilatı arasında yer alır. Niderland, Belcika və Fransa kimi olkələrdə fəaliyyət gostərən təşkilatlarla muqayisədə AAM huquqi əsaslı və mərkəzləşdirilmiş fəaliyyət modelinə görə fərqlənir. Bəyanat və məktub siyasəti, Avropa ictimaiyyətinə unvanlanan muraciətlərin keyfiyyəti və ardıcıllığı baxımından ondə gedən təşkilatlardandır.
Əlaqə
• Rəsmi adı: Europaisches Aserbaidschan Zentrum e.V.
• Fəaliyyət mərkəzi: Munster, Almaniya
• Sosial media: Facebook uzərindən @AvropaAzərbaycanMərkəzi
Yekun
Europaisches Aserbaidschan Zentrum e.V. muasir dovrun cağırışlarına cavab verən, çevik və məqsədyönlü diaspor təşkilatıdır. Onun fəaliyyəti yalnız kutləvi tədbirlərlə məhdudlaşmır, əksinə huquqi əsaslı cıxışlar, diplomatik səviyyədə reaksiya bacarığı və informasiya mubarizəsində sistemli iştirakı ilə secilir. Bu təşkilat Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə duzgun təqdim olunması, milli maraqların mudafiəsi və Avropada formalaşmaqda olan yeni diaspor modelinin inkişafı baxımından muhum rol oynayır. Təşkilatın əsas ustunluklərindən biri – tez-tez rast gəlinən emosional və şuarcı yanaşmadan fərqli olaraq, huquqa əsaslanan, konkret arqumentlər və sənədlərlə cıxış etməsidir. Avropa ictimaiyyətinə, huquq-mudafiə strukturlarına və medianın təsirli qollarına unvanlanan bəyanatlar peşəkar uslubu və reallıqla uzlaşan movqeyi ilə secilir. Bu isə təşkilatın etibarlılığını və institusional nufuzunu artırır. Europaisches Aserbaidschan Zentrum e.V. həm də gələcək nəsillərə unvanlanan bir platformadır. Munster şəhərində təşkil edilən həftəsonu məktəbi bu yanaşmanın praktik ifadəsidir. Bu gun gənclərin diaspor fəaliyyətinə cəlb olunması, onların milli mənsubiyyətini qoruyaraq Avropa cəmiyyətinə inteqrasiyası istiqamətində numunəvi işlər gorulur.
Almaniya daxilində ikinci ən nufuzlu təşkilat kimi tanınan bu birlik, yaxın illərdə öz beynəlxalq tərəfdaşlıq şəbəkəsini genişləndirərsə, Azərbaycan diasporunun aparıcı dayağına cevrilə bilər. Butun bu xususiyyətlər onu təkcə fəaliyyət miqyası ilə deyil, həm də keyfiyyət və məzmun baxımından fərqləndirir.
Nəticə etibarilə, Europaisches Aserbaidschan Zentrum e.V. bu gun Almaniyada və Avropada azərbaycan diaspor təşkilatları arasında ən umidverici, dinamik və strateji duşuncəyə malik qurumlardan biri kimi dəyərləndirilə bilər.muasir diaspor modelini formalaşdıran, huquqi və diplomatik alətlərlə işləyən, gəncləri milli fəaliyyətə cəlb edən və beynəlxalq informasiya mubarizəsində fəal movqe tutan aparıcı diaspor təşkilatıdır.
Onun hüquqi əsaslı cıxışları və sistemli fəaliyyəti Avropada yaşayan azərbaycanlıların maraqlarını gucləndirməkdə muhum rol oynayır.