Bəzən bir insan haqqında danışmaq üçün onun tutduğu vəzifələri, qazandığı titulları, gördüyü işlərin siyahısını sadalamaq kifayət etmir. Çünki bəzi şəxsiyyətlərin ictimai obrazı onların rəsmi statusundan daha geniş məna daşıyır. Onların adı bir ailənin, bir dövlətin, bir xalqın taleyi ilə bağlı anlayışların içində səslənir. Mehriban xanım Əliyeva da məhz belə şəxsiyyətlərdəndir. O, yalnız Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti və ictimai-siyasi xadim kimi deyil, həm də Azərbaycan qadınının müasir və parlaq obrazlarından biri kimi yaddaşlarda yer alıb.
Mehriban xanımın həyat və fəaliyyətinə nəzər salarkən qarşıya çıxan ilk məqam onun böyük bir məsuliyyəti öz üzərinə götürməsi və bu məsuliyyəti illər ərzində ardıcıl şəkildə daşımasıdır. Çünki dövlət idarəçiliyində yüksək vəzifə tutmaq özü böyük məsuliyyətdir. Bununla yanaşı, ölkənin Birinci vitse-prezidenti olmaq, ictimaiyyətin diqqəti qarşısında fəaliyyət göstərmək, sosial və humanitar məsələlərlə yaxından məşğul olmaq xüsusi yanaşma tələb edir. Bütün bunların üzərinə bir də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin həyat yoldaşı olmaq məsuliyyətini əlavə etdikdə, bu yükün nə qədər böyük olduğu daha aydın görünür.
Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, Ali Baş Komandanın xanımı olmaq ikiqat məsuliyyətdir. Çünki burada söhbət yalnız ailə münasibətlərindən getmir. Burada dövlətçilik məsuliyyəti, ictimai etimad, milli maraqlar, xalqın gözləntiləri və Azərbaycan dövlətinin beynəlxalq nüfuzu kimi mühüm amillər də var. Mehriban xanım Əliyeva bu məsuliyyəti özünəməxsus təmkin, zəriflik və iradə ilə daşıyan qadınlardan biridir.
Onun obrazında bir qadının bir neçə fərqli missiyanı necə bir arada daşıya bildiyini görmək mümkündür. O, ailə xanımıdır, anadır, ziyalıdır, həkim təhsili almış mütəxəssisdir, dövlət xadimidir, xeyriyyəçidir, mədəniyyət və humanitar layihələrin təşəbbüskarıdır. Bu xüsusiyyətlərin hər biri ayrıca böyük məsuliyyət tələb edir. Lakin Mehriban xanımın ictimai obrazının əsas gücü həmin müxtəlif missiyaların bir-birini tamamlamasında özünü göstərir.
Onun haqqında danışarkən “böyük silahdaş” ifadəsinin xüsusi məna daşıdığını düşünürəm. Silahdaşlıq yalnız çətin günlərdə yanında olmaq demək deyil. Əsl silahdaş insanın məqsədini anlayan, onun yükünü bölüşən, uğuruna sevinən, məsuliyyətini hiss edən və lazım gəldikdə mənəvi dayaq olan insandır. Mehriban xanımın Prezident İlham Əliyevlə uzun illərdir davam edən ailə və ictimai yol yoldaşlığı məhz belə bir silahdaşlıq anlayışı ilə xarakterizə olunur.
Azərbaycanın son onilliklər ərzində keçdiyi mürəkkəb və şərəfli yol bir çox hadisələrlə yadda qalıb. Ölkəmizin iqtisadi inkişafı, beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsi, sosial layihələrin genişlənməsi, mədəniyyətimizin dünyada tanıdılması və nəhayət, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası böyük siyasi iradə və dövlətçilik strategiyası tələb edib. Bu yolun müxtəlif mərhələlərində Prezident İlham Əliyevin yanında Mehriban xanım Əliyevanın da özünəməxsus mövqeyi olub.
Xüsusilə Vətən müharibəsi və sonrakı dövr Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi yer tutur. 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan Ordusunun Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazandığı tarixi Zəfər xalqımız üçün misilsiz qürur mənbəyinə çevrildi. Bu prosesdə dövlət başçısının ailəsinin də yaşadığı mənəvi məsuliyyət xüsusi idi. Hər bir şəhid xəbəri, hər bir yaralı əsgər xəbəri, hər bir ailənin yaşadığı ağrı dövlət rəhbərliyi üçün olduğu kimi, onların ailələri üçün də böyük mənəvi sınaq idi.
Belə məqamlar insanın xarakterini daha aydın göstərir. Mehriban xanımın şəhid ailələrinə, qazilərə, müharibədən zərər çəkmiş insanlara göstərdiyi diqqət və qayğı onun ictimai fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Humanizm onun fəaliyyətinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bu baxımdan Mehriban xanımın obrazında Azərbaycan qadınının mərhəməti ilə dövlət xadiminin məsuliyyəti birləşir.
Mənim üçün Mehriban xanım Əliyevanın ən böyük obrazlarından biri məhz Azərbaycan qadını obrazıdır. Bu obrazda zərifliklə möhkəmlik, analıqla dövlətçilik, mərhəmətlə iradə, ailə dəyərləri ilə ictimai məsuliyyət bir arada görünür. Azərbaycan qadını tarix boyu ailənin dayağı, mənəvi dəyərlərin qoruyucusu, övladların tərbiyəçisi və cəmiyyətin mühüm aparıcı qüvvələrindən biri olub. Mehriban xanımın fəaliyyəti də bu ənənənin müasir dövrdə yeni məzmunla davam etdirilməsinin nümunələrindən biridir.
“Anca bir, canca bir” ifadəsi isə bu obrazın səmimiyyətini ifadə edən xüsusi bir deyim kimi səslənir. Bu sözlərdə doğmalıq, bağlılıq, mənəvi yaxınlıq və birlik var. İnsanlar bəzən böyük siyasi hadisələri sadə və ürəkdən gələn ifadələrlə daha yaxşı təsvir edirlər. Mehriban xanımın ictimai obrazına münasibətdə bu ifadə də bir növ xalqın duyğularının sadə, lakin təsirli ifadəsi kimi qəbul edilə bilər.
Mehriban xanım Əliyevanın fəaliyyəti yalnız siyasi və dövlətçilik müstəvisində deyil, mədəniyyət sahəsində də böyük əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan mədəniyyətinin, musiqisinin, milli irsinin və sənət nümunələrinin qorunması və təbliği istiqamətində həyata keçirilən layihələr onun fəaliyyətinin mühüm hissəsini təşkil edir. Azərbaycan muğamının, milli musiqimizin, incəsənətimizin, qədim mədəni irsimizin dünyaya tanıdılması ölkəmizin mənəvi sərvətlərinin beynəlxalq miqyasda təqdim olunmasına xidmət edir.
Bu fəaliyyətin arxasında bir mühüm düşüncə dayanır: dövlət yalnız iqtisadi göstəricilərlə ölçülmür. Dövlətin gücü onun tarixi yaddaşında, mədəniyyətində, dilində, mənəvi dəyərlərində və insan kapitalında da özünü göstərir. Mehriban xanımın mədəniyyət sahəsindəki fəaliyyətini bu baxımdan qiymətləndirmək mümkündür.
Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti də Mehriban xanım Əliyevanın ictimai obrazının mühüm hissəsidir. Fondun həyata keçirdiyi sosial, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və humanitar layihələr müxtəlif insanların həyatına toxunur. Xüsusilə uşaqların, sosial qayğıya ehtiyacı olan şəxslərin, aztəminatlı ailələrin və müxtəlif səbəblərdən çətin vəziyyətə düşmüş insanların problemlərinə diqqət göstərilməsi humanist dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri kimi dəyərləndirilir.
Mehriban xanımın tibb təhsili alması da onun insan sağlamlığına və səhiyyə məsələlərinə münasibətində özünü göstərən mühüm amillərdəndir. Səhiyyə insan həyatının birbaşa təhlükəsizliyi ilə bağlı sahədir. Bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələr yalnız tibbi müəssisələrin yaradılması ilə məhdudlaşmır, insanların sağlamlıq imkanlarının genişləndirilməsi və sosial müdafiənin gücləndirilməsi baxımından da əhəmiyyət daşıyır.
Mehriban Əliyevanın ictimai fəaliyyətində qadınlara münasibət də diqqətçəkəndir. Müasir Azərbaycan qadınının cəmiyyət həyatında fəal iştirak etməsi, dövlət idarəçiliyində, elm, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və digər sahələrdə layiqli yer tutması ölkənin inkişafının mühüm göstəricilərindəndir. Mehriban xanımın yüksək dövlət vəzifəsində fəaliyyəti Azərbaycan qadınlarının dövlət idarəçiliyində rolunun daha da möhkəmlənməsinin nümunələrindən biridir.
Ancaq onun obrazını yalnız vəzifə ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmazdı. Çünki vəzifələr dəyişə bilər, titullar zamanla yenilənə bilər, lakin insanın xarakteri və gördüyü işlər onun əsl portretini formalaşdırır. Mehriban xanım Əliyevanın portretində isə ilk növbədə insanlara xidmət etmək, xeyirxahlıq, milli dəyərlərə bağlılıq və dövlətçilik məsuliyyəti kimi anlayışlar görünür.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan son illərdə mühüm tarixi nailiyyətlər əldə edib. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası xalqımızın milli tarixində yeni mərhələ yaradıb. Bu Zəfərin arxasında uzunmüddətli dövlət strategiyası, güclü ordu, xalq-dövlət birliyi və böyük siyasi iradə dayanır. Mehriban xanım Əliyevanın da bu tarixi mərhələdə Prezidentin həyat və fəaliyyət yolunda mənəvi silahdaş kimi yanında olması onun ictimai obrazının mühüm tərəflərindən biridir.
Bir qadının həyat yoldaşının dövlət rəhbəri olduğu dövrdə onunla birlikdə bütün ictimai məsuliyyəti daşıması asan deyil. Çünki dövlət başçısının ailəsinin davranışı, fəaliyyəti, ictimai mövqeyi də cəmiyyətin diqqətində olur. Hər addımın, hər sözün xüsusi mənası ola bilər. Bu mənada Ali Baş Komandanın xanımı olmaq həqiqətən də ikiqat məsuliyyətdir. Mehriban xanım bu məsuliyyəti illər ərzində öz fəaliyyəti ilə daşımağa çalışıb.
Böyük qadın obrazı dedikdə yalnız zahiri zəriflik və ictimai nüfuz nəzərdə tutulmur. Böyük qadın olmaq həm də çətinliklər qarşısında möhkəm dayanmaq, ailəsinə dayaq olmaq, övladlarının tərbiyəsinə diqqət göstərmək, cəmiyyətə fayda vermək, ehtiyacı olan insanların yanında olmaq və mənsub olduğun dövlətin dəyərlərini qorumaqdır.
Mehriban xanım Əliyevanın ictimai portretində bütün bunların izlərini görmək mümkündür. O, dövlətçiliklə ailə dəyərlərini qarşı-qarşıya qoymur, əksinə, onların bir-birini tamamlamasına üstünlük verir. Bu isə Azərbaycan cəmiyyətinin ənənəvi mənəvi dəyərləri baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Onun obrazında bir ana həssaslığı da var. Uşaqlara göstərilən diqqət, sosial layihələr, valideyn himayəsindən məhrum olan körpələrə qayğı, təhsil və səhiyyə sahəsində təşəbbüslər bu həssaslığın ictimai fəaliyyətə çevrilmiş nümunələri kimi qəbul edilə bilər. Çünki ana ürəyi yalnız öz övladının deyil, bütün uşaqların taleyinə biganə qalmamalıdır. Mehriban xanımın humanitar fəaliyyətinin mühüm hissəsində də məhz bu düşüncəni görmək mümkündür.
Bu gün Mehriban xanım Əliyevanın adı Azərbaycan dövlətçiliyi, humanizm və xeyriyyəçilik anlayışları ilə yanaşı çəkilir. Onun fəaliyyətini qiymətləndirərkən ən mühüm məqamlardan biri də gördüyü işlərin geniş coğrafiyaya və müxtəlif sosial qruplara çatmasıdır.
Mehriban xanımın həyat yolu həm də Azərbaycan qadınının gücünü göstərən nümunələrdən biridir. Bu güc səs-küylü ifadələrdə deyil, görülən işlərdə, səbir və ardıcıllıqda, məsuliyyətli davranışda özünü göstərir. Böyük qadın obrazının əsas mahiyyəti də elə budur: insan öz böyüklüyünü özü elan etmir, zaman və cəmiyyət onun gördüyü işlərə münasibət bildirir.
Bu baxımdan Mehriban xanım Əliyevanın ictimai fəaliyyətini bir cümlə ilə ifadə etmək istəsək, deyə bilərik: o, zərifliyi ilə möhkəmliyi, ailə dəyərləri ilə dövlətçilik məsuliyyətini, humanizmlə ictimai xidməti öz obrazında birləşdirən Azərbaycan qadınıdır.
“Anca bir, canca bir” – bu sözlərdə həm doğmalıq, həm də birliyin ifadəsi var. Mehriban xanımın Prezident İlham Əliyevlə birlikdə keçdiyi həyat yoluna nəzər saldıqda, uzun illər ərzində bir-birinə dayaq olan iki insanın dövlətçilik məsuliyyətini və ailə dəyərlərini birlikdə daşımasının şahidi oluruq. Bu mənada onun “böyük silahdaş” adlandırılması təsadüfi deyil.
Azərbaycan tarixində qadınların xüsusi yeri olub. Tomrisdən Sara xatuna, Xurşidbanu Natəvandan Ümmügülsümə qədər qadınlarımız müxtəlif dövrlərdə xalqın mənəvi yaddaşında iz qoyublar. Müasir dövrdə isə Azərbaycan qadınının dövlət idarəçiliyində, humanitar siyasətdə və ictimai həyatda fəal iştirakının nümunələrindən biri Mehriban Əliyevanın fəaliyyətidir.
Hər bir dövr öz qadın obrazını yaradır. Bizim dövrümüzün qadın obrazlarından biri isə ailəsinə bağlı, dövlətinə sədaqətli, xalqına xidmət göstərən, xeyirxahlığı və humanizmi ön plana çıxaran, eyni zamanda yüksək dövlət məsuliyyəti daşıyan Mehriban xanım Əliyevadır.
Onun həyat və fəaliyyətinə münasibətdə müxtəlif fikirlər səslənə bilər. Lakin bir həqiqət danılmazdır: Mehriban xanım Əliyeva Azərbaycan ictimai həyatında özünəməxsus yer tutan, adı genişmiqyaslı humanitar və sosial layihələrlə bağlı olan, qadınlarımız üçün nümunə təşkil edən bir şəxsiyyətdir.
Bu gün Azərbaycan qadını öz gücünü yalnız ailəsində deyil, cəmiyyətin bütün sahələrində nümayiş etdirir. Mehriban xanım Əliyevanın timsalında isə biz bu gücün dövlətçilik səviyyəsinə yüksəlmiş nümunəsini görürük.
Böyük silahdaş olmaq – sadəcə yanında dayanmaq deyil, eyni yola inanmaqdır. Böyük qadın olmaq – sadəcə ailəsinə deyil, cəmiyyətə də dayaq olmaqdır. Dövlət xadimi olmaq isə xalq qarşısında məsuliyyəti dərk etməkdir. Mehriban xanım Əliyevanın obrazında bu üç anlayış bir nöqtədə birləşir.
Məhz buna görə onun adı Azərbaycan qadınının müasir obrazlarından biri kimi yadda qalır. Zərif, lakin iradəli; təmkinli, lakin prinsipial; humanist, lakin məsuliyyətli; ailəsinə bağlı, lakin cəmiyyətə açıq bir qadın obrazı...
Və bəlkə də bütün bunları ən sadə formada bir neçə söz ifadə edir:
Anca bir, canca bir...
Bu ifadənin arxasında böyük bir həyat yolunun, böyük bir ailə məsuliyyətinin, böyük bir dövlətçilik missiyasının və böyük bir qadın obrazının mənası dayanır.

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Faiqoğlu
AJB-nin üzvü