Tarix bəzən kitabların səhifələrində deyil, insanların ürəyində yazılır. O tarix ki, qələm yox, mərdlik yazır; mürəkkəb yox, qanla, imanla, vətən sevgisi ilə həkk olunur. Azərbaycan xalqının mübarizə və qəhrəmanlıq salnaməsində belə adlar var ki, onlar bir insan ömrünü deyil, bir xalqın qürurunu ifadə edir. Bu adlardan biri də Vidadi Nizami oğlu Zalovdir.
Onun adı çəkiləndə ilk olaraq bir obraz canlanır: vətən torpağını öz canından üstün tutan, təhlükə anında geri çəkilməyən, əksinə, irəli addımlayan bir igid. Bu, yalnız bir fərdin deyil, bütöv bir nəsil Azərbaycan gəncliyinin simasında formalaşmış müqəddəs bir ruhun ifadəsidir.
Vətən hər kəs üçün bir anlayışdır, amma igid insanlar üçün o, həyatın özüdür. Vidadi Zalov üçün də Vətən sadəcə coğrafi məkan deyildi. O, hər daşında tarix, hər qarışında şəhid qanı, hər guşəsində milli yaddaş daşıyan bir müqəddəs məfhum idi.
Belə insanlar həyatı adi yaşamırlar. Onlar üçün hər gün bir məsuliyyət, hər an bir xidmət andıdır. Onların baxışında Vətən qorunmalı bir əmanətdir. Bu əmanəti qorumaq isə bəzən ən ali fədakarlığı tələb edir.
Müharibə təkcə silahların toqquşması deyil. O, iradələrin, inamların və ruhların sınağıdır. Bu sınaqdan keçmək hər kəsin bacaracağı iş deyil. Vidadi Zalov kimi igidlər isə bu sınağın içində öz kimliklərini daha da möhkəmləndirirlər.
Döyüş meydanında insanın qarşısına iki yol çıxır: geri çəkilmək və ya irəli getmək. Qəhrəmanlıq isə ikinci yolu seçməkdir. O yol ki, geri dönüş yoxdur, amma şərəf var, ləyaqət var, Vətən var.
Onun göstərdiyi fədakarlıq məhz bu seçim anının nəticəsidir. O, həyatını deyil, Vətənini seçənlərdən oldu.
Tarixdə çox az insanlar olur ki, ölümün gözünün içinə baxıb geri addım atmır. Onlar üçün qorxu anlayışı ikinci plana keçir. Əsas olan Vətənin təhlükəsizliyi, silahdaşlarının qorunması və torpağın bütövlüyüdür.
“Düşmən gülləsinə varlığını sipər etdi” ifadəsi təkcə bir hadisəni təsvir etmir. Bu, həm də bir xarakterin, bir ruhun, bir həyat fəlsəfəsinin ifadəsidir. Bu cümlə içində həm fədakarlıq, həm də əbədiyyət gizlənib.
Vidadi Zalov kimi insanlar döyüşün ən ağır anında belə özlərini qalxan kimi ortaya qoyurlar. Onlar bilirlər ki, bir addım irəli minlərlə insanın həyatını xilas edə bilər.
Azərbaycan xalqının mədəni və mənəvi dünyasında şəhidlik ən ali məqamdır. Şəhid olan insan təkcə həyatını itirmir, o, xalqın yaddaşında əbədiyyət qazanır. Onun adı nəsillərdən-nəsillərə ötürülür, ruhu isə xalqın birliyində yaşayır.
Vidadi Zalov da bu müqəddəs zirvəyə yüksəlmiş qəhrəmanlardan biridir. Onun adı artıq təkcə bir ailənin deyil, bütöv bir xalqın qürur mənbəyinə çevrilib.
Şəhidlik həm də bir məktəbdir. Bu məktəbdə səbr, dözüm, vətən sevgisi və fədakarlıq öyrədilir. Vidadi Zalov kimi igidlər bu məktəbin ən parlaq nümunələridir.
Hər bir qəhrəmanın arxasında bir ailə dayanır. O ailə ki, övladını Vətənə əmanət edir və onun qayıtmayacağını bilə-bilə qürurla yaşamağa davam edir. Bu, insan ruhunun ən ağır, amma eyni zamanda ən uca hisslərindən biridir.
Vidadi Zalovun ailəsi üçün onun adı bir kədər deyil, bir qürurdur. Çünki o, həyatını Vətən üçün verib. Belə övladlar heç vaxt unudulmur, onların adı hər evdə ehtiramla çəkilir.
Qəhrəmanlar yalnız keçmiş üçün deyil, gələcək üçün də yaşayırlar. Onların həyatı gənc nəsillər üçün bir örnəkdir. Vidadi Zalov kimi igidlərin yolu göstərir ki, Vətənə sevgi sözlə deyil, əməl ilə sübut olunur.
Bu gün Azərbaycan gəncliyi belə nümunələr üzərində yetişir. Onlar bilirlər ki, azadlıq və torpaq asan qazanılmır, o, fədakarlıq və igidlik tələb edir.
Tarix çox şeyi unudur, amma qəhrəmanları unutmur. Onların adı zaman keçdikcə daha da ucalır, daha da dəyər qazanır. Vidadi Zalov da bu yaddaşın silinməz izlərindən biridir.
Onun adı çəkiləndə bir həqiqət daha da aydın olur: Vətən üçün yaşayanlar heç vaxt ölmürlər. Onlar xalqın ruhunda, yaddaşında və qürurunda yaşayırlar.
Vidadi Nizami oğlu Zalovun həyatı bizə bir həqiqəti öyrədir: insanın ən böyük dəyəri onun Vətənə verdiyi xidmətdir. O, öz həyatını bir məqsədə – torpağın müdafiəsinə həsr etdi və bu yolda ən ali məqama yüksəldi.
Onun fədakarlığı yalnız bir döyüşün deyil, bir ideyanın qələbəsidir. O ideya ki, Vətən hər şeydən üstündür.
Bu gün biz onun adını ehtiramla çəkiriksə, bu, onun yaşadığı ömrün böyüklüyündəndir.
Onun yolu bir nümunədir, onun adı isə bir məktəbdir.

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Səfərov
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İB-nin fəxri üzvü