Layihə rəhbəri: Atatürk mərkəzinin rəhbəri, akademik Nizami Cəfərov
Kitabın məsləhətçisi: Hüquq elmləri doktoru, professor, ictimai-siyasi xadim, əməkdar müəllim, Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısı İbrahim Quliyev.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevə və Vətənimizin bütün qəhrəman övladlarına ithaf olunur.
Ağlayan gözlər güldü, illərlə yol çəkən gözlərin həsrəti sevincə döndü, doğma yurdlar öz doğmalarına sevinclə qucaq açdı. Bir zamanlar viran qalmış kəndlərdə yenidən həyat başladı, susmuş ocaqlarda tonqallar yandı, illərlə qapısı bağlı qalan evlərin pəncərələrindən yenidən işıq süzüldü. Vətən həsrəti ilə yaşayan insanların ürəyində illərlə böyüyən bir arzu gerçəyə çevrildi. Bu sevincin müəllifi Sizsiniz, cənab Ali Baş Komandan! Bu sevincin müəllifi torpaqlarımız uğrunda canından keçən şəhidlərimiz, sağlamlığını itirən qazilərimiz, qəhrəman Azərbaycan əsgəridir!
Bu gün Azərbaycan xalqı tarixinin ən qürurlu səhifələrindən birini yaşayır. Bu səhifənin hər sətrində bir şəhidin adı, hər cümləsində bir əsgərin qəhrəmanlığı, hər nöqtəsində bir ananın duası, hər abzasında isə Ali Baş Komandanın qətiyyətli siyasi iradəsi var. Bu, sadəcə, hərbi qələbənin hekayəsi deyil. Bu, bir xalqın öz taleyinə sahib çıxmasının, dövlətinin gücünü dünyaya nümayiş etdirməsinin, milli ləyaqətini yenidən ucalığa qaldırmasının möhtəşəm salnaməsidir.
Cənab Prezident, Sizin adınız Azərbaycan tarixində yalnız dövlət başçısı kimi deyil, həm də xalqımızın uzun illər ürəyində yaşatdığı Zəfər arzusunun reallaşdığı tarixi dövrün Lideri kimi yaşayacaq. Çünki bu qələbəyə gedən yol bir gündə başlanmadı. Bu yol illərlə aparılan dövlət quruculuğundan, iqtisadi inkişafdan, ordu quruculuğundan, beynəlxalq siyasi münasibətlərdən və milli birliyin möhkəmləndirilməsindən keçdi.
Azərbaycan xalqı uzun illər Qarabağ həsrəti ilə yaşadı. Hər Novruz bayramında, hər Yeni ildə, hər toyda, hər ailə məclisində Qarabağ adı çəkiləndə bir nisgil duyulurdu. İnsanlar doğulduqları evləri, uşaqlıqlarının keçdiyi küçələri, ata-baba ocaqlarını xatırlayırdılar. Bir zamanlar Şuşanın küçələrində gəzən, Kəlbəcərin dağlarında nəfəs alan, Laçının bulaqlarından su içən insanlar öz doğma yurdlarına qayıtmaq ümidi ilə yaşayırdılar.
Həmin insanların gözlərində bir sual vardı: Görəsən, nə vaxt qayıdacağıq?
Bu sual illərlə cavabsız qaldı. Lakin xalqımızın inamı tükənmədi. Çünki Azərbaycan dövləti öz tarixi məqsədindən dönmədi. Cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkəmiz gücləndi, iqtisadi imkanlarımız genişləndi, Silahlı Qüvvələrimizin döyüş qabiliyyəti yüksəldi. Azərbaycan beynəlxalq aləmdə öz mövqeyini möhkəmləndirdi. Dövlətin hər bir addımında əsas hədəflərdən biri ərazi bütövlüyümüzün bərpası oldu.
Və nəhayət, 2020-ci il sentyabrın 27-də tariximizin yeni səhifəsi açıldı.
Vətən müharibəsi başlandı. Azərbaycan əsgəri torpaqlarımızın azadlığı uğrunda döyüş meydanına atıldı. Hər gün gələn qələbə xəbərləri xalqımızın qəlbində illərlə yığılıb qalmış ümidləri alovlandırdı. Hər azad edilən kənd, hər şəhər, hər yüksəklik xalqımızın mənəvi dünyasında böyük bir bayrama çevrildi.
Bu müharibədə Azərbaycan xalqı bir yumruq kimi birləşdi. Ön cəbhədə əsgər, arxa cəbhədə xalq, siyasi müstəvidə dövlət bir məqsədə xidmət etdi: Vətənin azadlığı!

Müzəffər Ali Baş Komandanın qətiyyəti, Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığı və əsgərlərimizin misilsiz qəhrəmanlığı 44 gün ərzində tarixə çevrildi. Bu tarixdə Füzulinin, Cəbrayılın, Zəngilanın, Qubadlının, Şuşanın azadlığı ilə yanaşı, xalqımızın özünəinamının bərpası da yazıldı.
Şuşanın azad edilməsi isə Zəfər tariximizin ən möhtəşəm hadisələrindən biri oldu. Qədim mədəniyyət beşiyimiz olan Şuşanın azadlığı Azərbaycan xalqının qəlbində elə bir sevinc yaratdı ki, həmin hissi sözlə ifadə etmək çətindir. Şuşa azad ediləndə sanki bütün Azərbaycan ayağa qalxdı. Qarabağın tacı yenidən öz sahibinə qovuşdu.
8 Noyabr 2020-ci il Azərbaycan tarixinin əbədi Zəfər gününə çevrildi. Həmin gün illərlə gözlənilən sevinc gerçək oldu. İnsanlar küçələrə çıxdı, üçrəngli bayraqlar dalğalandı, evlərdə sevinc göz yaşları axdı. Bu göz yaşları artıq kədərin deyil, qürurun göz yaşları idi.
Cənab Ali Baş Komandan, Siz həmin gün xalqa müraciət edərkən hər bir azərbaycanlının qəlbində bir qürur hissi vardı. Çünki xalq öz Liderinin simasında illərlə arzuladığı tarixi nəticənin gerçəkləşdiyini görürdü. Sizin qətiyyətli mövqeyiniz, müharibə dövründə beynəlxalq informasiya məkanında apardığınız mübarizə və Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya çatdırmağınız Zəfərin siyasi və diplomatik tərəfinin də mühüm hissəsi idi.
Lakin bu Zəfərin ən ağır qiymətini ödəyənlər də var. Onlar şəhidlərimizdir!
Bu gün Qarabağda dalğalanan hər bayrağın kölgəsində bir şəhidin xatirəsi yaşayır. Hər azad edilmiş torpağın altında Vətən uğrunda canından keçən igidlərimizin müqəddəs qanı var. Onların adları sadəcə xatirə lövhələrində deyil, xalqımızın qəlbində yazılıb.
Şəhid analarının göz yaşları, şəhid övladlarının atasız böyüməsi, şəhid xanımlarının yarımçıq qalan arzuları bu qələbənin mənəvi qiymətini bizə hər zaman xatırladır. Biz onların qarşısında borcluyuq. Onların bizə əmanət etdiyi Vətəni qorumaq, dövlətimizi gücləndirmək, milli birliyimizi saxlamaq hər birimizin borcudur.
Qazilərimiz isə Zəfər tarixinin canlı qəhrəmanlarıdır. Onların hər biri bir igidlik dastanıdır. Bəziləri ayaqlarını, bəziləri qollarını, bəziləri digər bir şəkildə sağlamlığını Vətənə qurban verdi. Amma heç biri Vətən sevgisini itirmədi. Onların baxışlarında yenə də qürur, sözlərində yenə də mübarizə əzmi var.
Bu gün Qarabağda yenidən qurulan hər bir ev, çəkilən hər bir yol, açılan hər bir məktəb, tikilən hər bir körpü şəhidlərimizin ruhuna ehtiramın, qazilərimizin fədakarlığına verilən dəyərin ifadəsidir.
Ən təsirli mənzərə isə Böyük Qayıdışdır.
Bir düşünün: İllərlə doğma kəndinin adını çəkəndə kövrələn insan bu gün həmin kəndin küçələrində addımlayır. Uşaqlığını keçirdiyi evin yerində yeni bir ev görür. Bir vaxtlar yalnız xatirələrində yaşatdığı bulağın suyundan yenidən içir. Torpağa ayaq basanda gözləri dolur, ürəyində illərlə saxladığı sözləri pıçıldayır: Mən qayıtdım, Vətən!
Bu, adi qayıdış deyil. Bu, insanın öz köklərinə, yaddaşına, mənəvi dünyasına qayıdışıdır.
Ağdamda, Füzulidə, Zəngilanda, Cəbrayılda, Laçında, Kəlbəcərdə və digər azad edilmiş ərazilərimizdə aparılan quruculuq işləri Azərbaycanın qalib dövlət kimi gələcəyə doğru addımladığını göstərir. Yeni yaşayış kompleksləri, müasir yollar, hava limanları, məktəblər, sosial obyektlər Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun yeni həyatını formalaşdırır.
2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın dövlət suverenliyinin bütün ərazimizdə bərpa olunması isə Zəfər tariximizin növbəti mühüm mərhələsi oldu. Dövlətimizin konstitusiya quruluşu bütün ölkə ərazisində təmin edildi. Bununla da Azərbaycan öz suverenliyini tam şəkildə bərpa etdi.
Cənab Prezident, Sizə ünvanlanan bu sözlərin arxasında milyonlarla insanın minnətdarlıq duyğusu dayanır. Çünki bu gün ata-baba yurduna qayıdan insanlar yalnız evlərinə deyil, həm də öz keçmişlərinə, xatirələrinə, itirdikləri mənəvi rahatlığa qovuşurlar.
Bir zamanlar Qarabağdan köçkün düşən körpələr indi öz doğma torpaqlarında böyüyürlər. Onlar artıq Vətəni yalnız valideynlərinin xatirələrindən deyil, öz gözləri ilə görür, onun havasını udur, torpağında addımlayırlar. Bu, gələcək nəsillərə verilən ən böyük mirasdır.
Mən düşünürəm ki, Zəfər tarixinin ən böyük mənası yalnız qazanılmış hərbi üstünlükdə deyil. Onun mənası xalqın özünəinamında, dövlətin gücündə, milli birliyin möhkəmliyində və gələcəyə inamla baxmağındadır.
Lider olmaq yalnız rəhbərlik etmək deyil. Lider olmaq xalqının dərdini öz dərdi, arzusunu öz arzusu, məqsədini öz məqsədi bilməkdir. Dövlətin maraqlarını hər şeydən üstün tutmaq, çətin məqamlarda məsuliyyəti üzərinə götürmək və xalqı böyük hədəflərə doğru aparmaqdır.
Azərbaycanın Zəfər yolu bu mənada dövlətçilik tariximizin mühüm hadisəsidir. Bu yolda Ali Baş Komandanın siyasi iradəsi, ordumuzun qəhrəmanlığı və xalqımızın birliyi bir-birini tamamladı.
Bu gün biz qalib xalqın nümayəndələri kimi gələcəyə baxırıq. Qarşımızda yeni vəzifələr, yeni hədəflər, yeni inkişaf istiqamətləri var. Zəfəri qorumaq, sülhü möhkəmləndirmək, iqtisadiyyatımızı inkişaf etdirmək, gənclərimizi savadlı və vətənpərvər yetişdirmək hər birimizin məsuliyyətidir.
Cənab Ali Baş Komandan!
Bir vaxtlar Qarabağ həsrəti ilə ağlayan gözlər bu gün sevincdən yaşarır. Bir vaxtlar doğma kəndinin yolunu gözləyən insanlar indi həmin yollarda addımlayır. Bir vaxtlar dağıdılmış evlərin qarşısında kədər içində dayanan insanlar bu gün yeni evlərinin qapısını açırlar. Bir vaxtlar yalnız xatirələrdə yaşayan yurd yerləri bu gün yenidən həyatla nəfəs alır.
Bu sevincin müəllifi Sizsiniz, cənab Prezident! Bu sevincin müəllifi Vətən uğrunda canını fəda edən şəhidlərimiz, sağlamlığını qurban verən qazilərimiz, döyüş meydanında tarix yazan əsgərlərimizdir. Bu sevincin arxasında bütöv bir xalqın birliyi, duası və inamı dayanır.
Zəfər tarixini yazmaq böyük məsuliyyətdir, onu qorumaq isə daha böyük məsuliyyət tələb edir. Biz bu tarixi unutmayacağıq. Şəhidlərimizin adlarını, qazilərimizin fədakarlığını, əsgərlərimizin qəhrəmanlığını və dövlətimizin keçdiyi çətin yolu gələcək nəsillərə çatdıracağıq.
Çünki tarix yalnız kitab səhifələrində qalmamalıdır. Tarix xalqın yaddaşında yaşamalı, gələcək nəsillərin düşüncəsinə çevrilməlidir.
Mənim üçün Zəfər tarixinin ən gözəl cümləsi budur: Vətən öz övladlarını gözlədi, övladları Vətənə qayıtdı!
İndi Qarabağda külək üçrəngli bayrağımızı dalğalandırır. Şuşanın dağlarında, Laçının yollarında, Kəlbəcərin yaylaqlarında, Zəngilanın düzlərində Azərbaycan nəfəsi duyulur. Bu torpaqlarda yenidən həyat var, sevinc var, gələcəyə inam var.
Və biz bu gün böyük qürurla deyirik:
Zəfər tarixinin müəllifi – Müzəffər Ali Baş Komandanım!
Ağlayan gözləri güldürən, həsrəti sevincə çevirən, Vətəni öz doğmalarına qovuşduran bütün qəhrəmanlarımıza eşq olsun!
Şəhidlərimizin ruhu qarşısında baş əyirik. Qazilərimizə ehtiramımız sonsuzdur. Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı daim qürur mənbəyimizdir.
Var olsun müstəqil Azərbaycan! Var olsun Müzəffər Ali Baş Komandan! Var olsun Zəfər tarixini qanı, canı və iradəsi ilə yazan Azərbaycan xalqı!

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Faiqoğlu
AJB-nin üzvü
“Qızıl qələm” mükafatçısı