“Bu Dünya bir igid gördü...” – bu cümlə təkcə bir insanın həyatına verilən qiymət deyil, bütöv bir millətin yaddaşına həkk olunan müqəddəs bir həqiqətin ifadəsidir. Çünki elə insanlar var ki, onların ömrü illərlə deyil, göstərdikləri şücaətlə, qoyduqları izlə ölçülür. Belə ömürlər zamanın sərhədlərini aşır, nəsildən-nəslə keçərək yaddaşlarda yaşayır, dillərdə dastana çevrilir. Vidadi Nizami oğlu Zalov da məhz bu cür ömür yaşayan, qısa həyatını böyük mənaya çevirən igidlərdən biri idi.
Onun adı çəkiləndə sadəcə bir insan deyil, bir amal, bir yol, bir məktəb yada düşür. Bu yol Vətənə bağlılıq yoludur, bu məktəb isə qeyrət, şərəf və fədakarlıq məktəbidir. Vidadi Zalovun həyatına nəzər saldıqda görürük ki, o, sadəcə yaşamadı – o, yaşadığı hər anı Vətən üçün mənalandırdı, hər nəfəsini torpağın azadlığına həsr etdi. Bu isə hər insana nəsib olmayan bir qismətdir.
Uşaqlıqdan başlayan bu yol sadə, lakin dərin köklərə malik idi. O, böyüdüyü mühitdən, aldığı tərbiyədən, ailəsinin ona aşıladığı dəyərlərdən güc alırdı. Vətən sevgisi onun üçün sadəcə söz deyildi – bu, onun qanına hopmuş bir duyğu idi. Hər kəs kimi o da arzular qururdu, gələcək haqqında düşünürdü, lakin onun arzularının mərkəzində həmişə Vətən dayanırdı. Çünki o bilirdi ki, azad olmayan torpaqda heç bir arzu tam gerçəkləşə bilməz.
Vidadi Zalovun gənclik illəri artıq formalaşan bir xarakterin, möhkəmlənən bir iradənin göstəricisi idi. O, həyatın çətinliklərindən qorxmurdu, əksinə, onları aşmaqla daha da güclənirdi. Hər addımında məsuliyyət hissi, hər qərarında qətiyyət özünü göstərirdi. Onun üçün şərəfli yaşamaq, doğru yolda olmaq ən böyük dəyər idi. Bu dəyərlər isə onu bir gün müqəddəs bir seçim qarşısında qoydu – Vətən uğrunda canını fəda etmək seçimi.
Hər bir şəhidin hekayəsi əslində bir xalqın tarixinin parçasıdır. Vidadi Zalovun həyatı da Azərbaycan tarixinin şərəfli səhifələrindən biridir. O səhifələr ki, qanla yazılıb, lakin qürurla oxunur. Çünki bu tarixdə məğlubiyyət yoxdur – bu tarixdə yalnız mübarizə, iradə və qələbəyə aparan yol var.
Düşmən gülləsinə sinə gərmək hər insanın bacaracağı bir iş deyil. Bu, yalnız böyük ürək sahiblərinə xas olan bir xüsusiyyətdir. Vidadi Zalov məhz belə bir ürəyə sahib idi. O, ölümün gözünə dik baxmağı bacardı, qorxunu deyil, cəsarəti seçdi. Çünki onun üçün Vətən hər şeydən uca idi. Bu ucalıq qarşısında şəxsi həyat, arzular, hətta həyatın özü belə ikinci plana keçirdi.
Onun şəhidlik zirvəsinə ucalması bir anın içində baş vermədi. Bu, illərlə formalaşan bir ruhun, bir inancın, bir əqidənin nəticəsi idi. O, bu yola hazır idi. Çünki o bilirdi ki, Vətən torpağı uğrunda can vermək ən böyük şərəfdir. Bu şərəfi daşımaq isə yalnız seçilmişlərə nəsib olur.
Şəhidlik anlayışı təkcə bir itki deyil, həm də bir qazancdır. Bu qazanc millətin mənəvi zənginliyidir. Vidadi Zalov kimi igidlərin sayəsində bu xalqın ruhu daim diri qalır. Onların xatirəsi insanların qəlbində bir işıq kimi yanır, yol göstərir, istiqamət verir. Bu işıq heç vaxt sönmür, çünki o, həqiqətin və ədalətin işığıdır.
Bu gün Vidadi Zalovun adı çəkiləndə hər kəsin qəlbində bir qürur hissi yaranır. Bu qürur onun göstərdiyi qəhrəmanlığın, etdiyi fədakarlığın nəticəsidir. O, öz həyatı ilə sübut etdi ki, Vətən sevgisi ən uca sevgidir. Bu sevgi qarşısında heç bir çətinlik, heç bir qorxu dayana bilməz.
Onun haqqında yazılan bu sənədli povest də məhz bu həqiqətləri gələcək nəsillərə çatdırmaq məqsədi daşıyır. Bu əsər sadəcə bir xatirə deyil, bir dərsdir. Bu dərs isə hər bir gəncə Vətən sevgisini, mübarizə ruhunu, əyilməz iradəni öyrədir. Çünki bu günün gəncləri sabahın müdafiəçiləridir. Onlar bu qəhrəmanların yolunu davam etdirməlidirlər.
Vidadi Zalovun həyatı bir nümunədir. Bu nümunə göstərir ki, insan öz həyatını necə mənalandıra bilər. O, sübut etdi ki, qısa bir ömür belə böyük iz buraxa bilər. Əsas olan yaşanan illərin sayı deyil, o illərin necə yaşandığıdır. O, bu ömrü şərəflə yaşadı və şərəflə başa vurdu.
Onun ailəsi üçün bu itki ağır olsa da, eyni zamanda böyük bir qürur mənbəyidir. Çünki hər ailəyə belə bir oğul nəsib olmur. Onun valideynləri bir qəhrəman yetişdirdilər. Bu isə ən böyük nailiyyətdir. Onların böyütdüyü övlad bu gün bir millətin fəxr etdiyi bir ada çevrilib.
Vətən uğrunda canını fəda edənlər heç vaxt unudulmur. Onların xatirəsi zaman keçdikcə daha da dərinləşir, daha da müqəddəsləşir. Vidadi Zalov da bu ölməzlik zirvəsinə ucalan igidlərdəndir. Onun adı tarixdə qalacaq, gələcək nəsillər tərəfindən hörmətlə anılacaq.
Bu gün azad səma altında yaşayırıqsa, bu, məhz belə igidlərin sayəsindədir. Onların qanı ilə suvarılan torpaq bu gün bizə azadlıq bəxş edir. Bu azadlığın qədrini bilmək isə hər birimizin borcudur. Çünki bu azadlıq asan qazanılmayıb – bu, can bahasına əldə edilib.
Gələcək nəsillər bu qəhrəmanların həyatını öyrəndikcə daha da güclənəcək, daha da vətənpərvər olacaq. Bu isə millətin gələcəyi üçün ən böyük təminatdır. Çünki vətənini sevən nəsil heç vaxt məğlub olmaz.
Vidadi Zalovun xatirəsi bu gün də yaşayır və yaşayacaq. Onun həyatı bir dastandır, onun adı isə bu dastanın ən şərəfli səhifələrindən biridir. Bu dastan heç vaxt bitməyəcək, çünki bu xalqın igidləri heç vaxt tükənməyəcək.
İgidlər ölməz, Vətən bölünməz! Bu sözlər sadəcə bir şüar deyil, bir həyat fəlsəfəsidir. Bu fəlsəfə isə məhz belə qəhrəmanların həyatı ilə formalaşır. Onlar bu sözlərin canlı sübutudur.
Ruhun şad olsun, Vətən oğlu. Sənin keçdiyin yol, göstərdiyin igidlik hər zaman örnək olacaq. Sənin xatirən qəlblərdə yaşayacaq, adın isə tarixdə əbədi qalacaq. Bu dünya səni gördü və heç vaxt unutmayacaq.

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist,
“Qızıl qələm” mükafatçısı


Fərid Faiqoğlu
AJB-nin üzvü