26 fevral 1992-ci il Azərbaycan xalqının tarixində ən qanlı səhifələrdən biridir. Xocalı şəhərində baş verən dəhşətli hadisələr yalnız bir şəhərin faciəsi deyildi, bu, bütün Azərbaycan xalqının dərdi, milli qürur və ədalət tələb edən səsi oldu. Xocalı adı həm ağrı, həm də millətin iradəsi simvoluna çevrildi.
O gecə Ermənistan silahlı qüvvələri şəhəri mühasirəyə aldı. Şəhərin sakinləri – qadınlar, uşaqlar, yaşlılar – çıxış yolu axtarırdı. Lakin qarlı və şaxtalı gecədə şəhəri tərk etməyə çalışan insanlar amansız güllə atəşinə tutuldu. 613 nəfər qətlə yetirildi, yüzlərlə insan yaralandı, minlərlə sakin əsir götürüldü. Dağıdılmış ailələr, yarımçıq qalmış ömürlər və sönmüş ocaqlar Xocalı faciəsinin dəhşətini göstərir.
Xocalı hadisəsi təsadüfi qarşıdurma deyildi. Bu, əvvəlcədən planlaşdırılmış və məqsədli şəkildə mülki əhaliyə qarşı həyata keçirilmiş qətliam idi. Beynəlxalq hüquq kobud şəkildə pozuldu. İnsanların yalnız milli mənsubiyyətinə görə qətlə yetirilməsi bu faciəni soyqırımı kimi xarakterizə edir.
Faciədən sonra ölkəmiz çətin vəziyyətlə üz-üzə idi. Lakin xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər Heydər Əliyev Xocalı hadisəsinə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verilməsini təmin etdi. Onun təşəbbüsü ilə Milli Məclis Xocalı faciəsini soyqırımı kimi tanıdı. Heydər Əliyev həmişə vurğulayırdı ki, bu cinayət unudulmamalıdır, həqiqətlər beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmalı və günahkarlar layiqli cəzasını almalıdır.
Bu xətt bu gün də Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Xocalı həqiqətlərinin beynəlxalq səviyyədə tanıdılması istiqamətində ardıcıl fəaliyyət göstərilir. Müxtəlif ölkələrdə anım tədbirləri keçirilir, beynəlxalq təşkilatlar qarşısında faciənin soyqırımı kimi tanınması üçün təşəbbüslər irəli sürülür. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bəyan edib ki, Xocalı qurbanlarının xatirəsi daim uca tutulacaq və tarixi ədalət təmin olunacaqdır.
2020-ci ildə başa çatan Vətən müharibəsi Azərbaycanın tarixi ədalətini bərpa etdi. İşğal altında olan torpaqlar azad edildi, ərazi bütövlüyümüz təmin olundu. Bu Qələbə yalnız hərbi uğur deyil, həm də milli qürur və ləyaqətin təntənəsi idi. Xocalı şəhidlərinin ruhu qarşısında borcumuzun bir hissəsi yerinə yetirildi.
Azad edilmiş ərazilərdə geniş quruculuq və bərpa işləri aparılır. Dağıdılmış şəhər və kəndlər yenidən tikilir, yollar çəkilir, sosial obyektlər inşa olunur. Məqsəd yalnız fiziki infrastrukturun bərpası deyil, həm də insanların doğma yurdlarına qayıdışını təmin etməkdir. Hər yeni tikilən bina, hər çəkilən yol gələcəyə inamın simvoludur.
Xocalı faciəsi xalqımızı sarsıtsa da, onu qırıla bilmədi. Əksinə, hadisə milli birliyi daha da möhkəmləndirdi. Xalq dövlətçilik ətrafında birləşdi, güclü ordu quruculuğu prioritetə çevrildi. Bu gün Azərbaycan regionun aparıcı dövlətlərindən biri kimi öz müstəqil siyasətini davam etdirir.
Hər il fevral ayında Xocalı qurbanlarının xatirəsi ehtiramla yad edilir. Məktəblərdə, ali təhsil müəssisələrində və dövlət qurumlarında tədbirlər keçirilir, gənc nəsil bu tarixi öyrənir və yaddaşını gələcəyə daşıyır. Unudulmuş tarix təkrar ola bilər, amma yaddaş həm ədalətin, həm də gələcəyin təminatıdır.
Xocalı artıq sadəcə bir şəhər deyil. O, xalqımızın qan yaddaşı, həm ağrının, həm də qürurun simvoludur. Şəhidlərin səssiz harayı illər keçsə də susmur və ədalət tələb edir. Azərbaycan xalqı isə bu ədalətin tam bərpasına qədər mübarizəsini davam etdirəcəkdir. Xocalı bizim qan yaddaşımızdır və bu yaddaş yaşadıqca həqiqət də yaşayacaqdır.