1992-ci ilin fevral ayının 25-dən 26-na keçən gecə Azərbaycanın Xocalı şəhərində insanlıq tarixinin ən dəhşətli faciələrindən biri baş verdi. Ermənistan silahlı qüvvələrinin qəddar hücumu nəticəsində şəhərin dinc sakinləri – qadınlar, uşaqlar və yaşlılar – amansızcasına qətlə yetirildi. Xocalıda yaşayan 3,500 nəfərdən 613 nəfər həyatını itirdi; onların arasında 63 uşaq, 106 qadın və 70 yaşlı insan var idi. 1,000-dən çox sakin müxtəlif dərəcəli xəsarətlər aldı, 1,275 nəfər isə əsir götürüldü. Şəhərin evləri, məktəbləri, xəstəxanaları və digər infrastruktur obyektləri tamamilə dağıdıldı, qadınlara və uşaqlara qarşı amansız işgəncə və zorakılıq halları qeydə alındı. Bu faciə Azərbaycan xalqının qəlbində silinməz iz buraxdı, hər bir azərbaycanlı üçün dərin kədər və qəzəb mənbəyinə çevrildi. Xocalı faciəsi yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün dünya üçün insanlıq dramıdır və beynəlxalq hüquqda soyqırımı kimi tanınmalıdır. Bu hadisə unudulmamalıdır; gələcək nəsillər üçün Xocalı xalqımızın qəhrəmanlıq və ağrı dolu tarixinin simvolu olaraq qalacaq.
Uzun illər işğal altında qalmış torpaqlarımızın azad olunması arzusu Azərbaycan xalqının qəlbində daim diri qaldı. 2020-ci ilin sentyabr ayının 27-də başlayan 44 Günlük Vətən Müharibəsi isə bu arzunu gerçəkləşdirdi. Ordumuz yüksək hazırlığı, peşəkarlığı və strategiyası ilə işğalçı qüvvələri məğlub etdi. Bu qısa, amma şanlı müharibə Azərbaycan xalqının iradəsinin və qəhrəmanlığının göstəricisi oldu. Bir ay ərzində strateji ərazilərimiz işğaldan azad edildi və 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında imzalanan üçtərəfli bəyanatla Qarabağ və ətraf rayonlar Azərbaycanın nəzarətinə qaytarıldı.
Bu qələbədə Azərbaycan Prezidentinin rolu xüsusi qeyd olunmalıdır. İlham Əliyev ölkənin rəhbəri kimi şəxsən bütün əməliyyatları izləyərək ordumuza strateji rəhbərlik etdi, xalqın dəstəyini birləşdirdi və tarixi ədalətin bərpasına nail oldu. Onun qətiyyətli və uzaqgörən rəhbərliyi sayəsində Azərbaycan həm hərbi, həm də diplomatik baxımdan zəfərə çatdı.
44 Günlük müharibədə minlərlə qəhrəman şəhid oldu. Onların igidliyi, fədakarlığı və canını Azərbaycan torpaqları uğrunda fəda etməsi xalqımızın qürur mənbəyidir. Qazilərimiz də bu qələbənin canlı şahidləri və qəhrəmanlarıdır. Şəhidlərimizin xatirəsi daim yaşayacaq; onların qanı torpaqlarımızın azadlığı üçün ən böyük müqəddəs sərmayədir. Xocalı faciəsi və 44 Günlük Vətən Müharibəsi bir daha göstərdi ki, Azərbaycan xalqı birləşdikdə, lideri ilə həmrəy olduqda heç bir qüvvə onun müqəddəs torpaqlarını işğal altında saxlaya bilməz.
Bu qələbə təkcə hərbi zəfər deyil, həm də milli iradənin, qəhrəmanlığın və haqq yolunda fədakarlığın qələbəsidir. Xocalı faciəsi unudulmayacaq, şəhidlərimizin əzmi və qəhrəmanlığı daim xalqımızın yaddaşında yaşayacaq. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin, qazilərimizə can sağlığı versin, Azərbaycan isə əbədi azad və güclü olsun.

Müəllif: Cənubunsəsi xəbər portalının təsisçisi və baş redaktoru Mərhəmət Lələyev