Ədalət gec gəldi, amma gəldi...
Savaş və zəfərin təntənəsi – İlham Əliyev ədalət carçısı.
“Sonsuz intellektin təzahürləri” kitabından bir epizod.
Kitabın məsləhətçisi: Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının İdarə Heyətinin üzvü, hüquq elmləri doktoru, professor, əməkdar müəllim İbrahim Quliyev

Tarix bəzən elə anlar yaşayır ki, həmin anlar bütöv bir xalqın taleyini dəyişir, gələcək nəsillərin yaddaşına əbədi həkk olunur. Azərbaycan xalqı da belə bir tarixi dövrün şahidi oldu. Uzun illər işğal altında qalan torpaqların azad olunması, dövlətimizin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi və milli qürurun yenidən bərpa olunması təkcə hərbi uğur deyil, həm də tarixi ədalətin bərpası idi.
"Ədalət gec gəldi, amma gəldi" ifadəsi bu gün Azərbaycanın yaşadığı reallığın ən dolğun təsviridir. Xalq arasında belə bir deyim var: "Ədalətin bir ayağı o birindən gödəkdir, ona görə də axsayır." Doğrudan da, bəzən haqq öz yerini tapmaq üçün uzun zaman gözləyir. Lakin gecikmiş ədalət heç vaxt yox olmuş ədalət demək deyil. Azərbaycan məhz belə bir ədaləti öz gücü, öz iradəsi və öz qəhrəman övladlarının şücaəti ilə bərpa etdi.
Otuz ilə yaxın davam edən işğal dövründə beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri dəfələrlə xatırladıldı. Müxtəlif beynəlxalq təşkilatlar qərarlar qəbul etdilər, sənədlər imzaladılar, bəyanatlar verdilər. Lakin bu sənədlərin böyük əksəriyyəti kağız üzərində qaldı. Dünyanın müxtəlif güc mərkəzləri sülhdən danışsa da, işğal faktının aradan qaldırılması üçün real addımlar atılmadı.
Azərbaycan isə tarix boyu sübut etmiş xalqdır ki, səbrinin də həddi var.
Dövlət müstəqilliyini möhkəmləndirən, iqtisadi qüdrətini artıran, güclü ordu formalaşdıran Azərbaycan öz haqq savaşına hazırlaşırdı. Bu hazırlıq emosiyaların deyil, strateji düşüncənin nəticəsi idi. İllərlə aparılan ordu quruculuğu, müasir silahların alınması, peşəkar zabit heyətinin yetişdirilməsi və milli həmrəyliyin gücləndirilməsi bir məqsədə xidmət edirdi – tarixi ədalətin bərpasına.
2020-ci ilin payızında başlayan Vətən müharibəsi dünyanın diqqətini Azərbaycana yönəltdi. Cəmi 44 gün ərzində Azərbaycan Ordusu tarix yazdı. Bu tarix təkcə hərbi qələbə deyildi. Bu tarix xalqın özünə inamının, milli iradəsinin və dövlətçilik gücünün nümayişi idi.
Hər gün azad olunan kəndlər, qəsəbələr və şəhərlər xalqın sevincini daha da artırırdı. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı, Hadrut və nəhayət, Şuşa...
Şuşanın azad olunması təkcə hərbi uğur deyildi. Şuşa Azərbaycan mədəniyyətinin beşiyi, milli ruhun simvolu idi. Şuşanın azadlığı bütün Azərbaycanın mənəvi qələbəsinə çevrildi.
Bu zəfərin memarlarından biri kimi Prezident, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin fəaliyyəti xüsusi qeyd olunur. Müharibə dövründə nümayiş etdirdiyi siyasi qətiyyət, diplomatik çeviklik və hərbi əməliyyatların ümumi idarə olunmasındakı rolu onun liderlik keyfiyyətlərini bir daha nümayiş etdirdi.
İlham Əliyev beynəlxalq tribunalarda Azərbaycanın haqlı mövqeyini ardıcıl şəkildə müdafiə etdi. O, faktlara əsaslanan çıxışları ilə dünya ictimaiyyətinə Qarabağ həqiqətlərini çatdırdı. Xarici media orqanlarına verdiyi müsahibələrdə Azərbaycanın hüquqi və tarixi arqumentlərini əsaslandıraraq ölkənin mövqeyini beynəlxalq auditoriyaya təqdim etdi.
Bu baxımdan onun fəaliyyəti bir çoxları tərəfindən tarixi ədalətin müdafiəsi istiqamətində aparılan siyasi mübarizənin əsas elementlərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Lakin hər bir zəfərin əsas müəllifi xalq və ordudur.
Azərbaycan əsgəri dünya hərb tarixinə nümunə olacaq qəhrəmanlıq göstərdi. Dağlarda, qayalarda, meşələrdə, çətin relyefdə irəliləyən xüsusi təyinatlılarımız əsl igidlik nümunəsi ortaya qoydular. Onlar Vətən sevgisinin, dövlətə sədaqətin və milli ruhun canlı təcəssümü oldular.
Bu zəfərin qiyməti isə çox ağır idi.
Minlərlə şəhid Vətən uğrunda canından keçdi. Qazilər sağlamlıqlarını itirdi. Onların hər biri Azərbaycanın müasir tarixinin qəhrəmanlarıdır. Bu gün azad Qarabağda dalğalanan üçrəngli bayrağın hər rəngində onların qanı, əzmi və inamı yaşayır.
Şəhid ailələrinin göstərdiyi səbir, anaların dözümü, ataların qüruru və övladların qəhrəmanlıq irsi Azərbaycanın milli yaddaşının ayrılmaz hissəsinə çevrilib.
Müharibədən sonra qarşıda yeni mərhələ başlandı.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinə start verildi. Dağıdılmış şəhərlər yenidən qurulur, yollar salınır, hava limanları istifadəyə verilir, məktəblər, xəstəxanalar və yaşayış məntəqələri inşa olunur.
"Böyük Qayıdış" proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına mərhələli şəkildə qayıdışı təmin edilir. Bu proses yalnız fiziki qayıdış deyil, həm də tarixi yaddaşın və doğma torpaqlara bağlılığın bərpasıdır.
Azərbaycan bu gün qalib dövlətdir.
Bu qalibiyyət təkcə hərbi sahədə deyil, diplomatik müstəvidə də yeni reallıqlar yaradıb. Regionda yaranmış vəziyyət Azərbaycanın söz sahibi kimi çıxış etməsinə imkan verib. Dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişaf və beynəlxalq əməkdaşlıq istiqamətində atılan addımlar ölkənin mövqeyini daha da gücləndirib.
Bu gün Qarabağda həyat yenidən canlanır. Məscidlər bərpa olunur, məktəblərdə uşaqların səsi eşidilir, yollarla avtomobillər hərəkət edir, kəndlərdə həyat yenidən başlayır.
Bir zamanlar xarabalığa çevrilmiş torpaqlarda indi quruculuq hökm sürür.
Bütün bunlar Azərbaycanın dövlət olaraq qazandığı uğurların və xalqın birliyinin nəticəsidir.
Tarix göstərir ki, müharibələr silahla qazanılır, lakin zəfərlər milli birlik, güclü dövlətçilik və xalqın iradəsi ilə möhkəmlənir. Azərbaycan da məhz bu prinsiplərlə öz müstəqilliyini daha da gücləndirib.
Bu gün hər bir azərbaycanlı qürurla deyə bilir:
"Savaşına, Zəfərinə canım qurban, Azərbaycan!"
Çünki bu zəfər yalnız bir nəslin deyil, əsrlər boyu haqq uğrunda mübarizə aparmış bütöv xalqın zəfəridir.
Ədalət gec gəldi...
Amma gəldi.
Və bu ədalət Azərbaycanın dövlət bayrağının azad Qarabağ səmasında qürurla dalğalanması ilə tarixə yazıldı.
Tarixin hökmü dəyişməzdir: haqq gecikə bilər, lakin itmir. Azərbaycan xalqının keçdiyi yol bunu bir daha təsdiqlədi. Savaş meydanında qazanılan qələbə milli birliyin, dövlət iradəsinin və vətənpərvərlik ruhunun təntənəsinə çevrildi. Qarşıdakı illərdə əsas vəzifə bu zəfərin yaratdığı imkanları sülh, inkişaf və rifah naminə dəyərləndirmək, şəhidlərin xatirəsini əziz tutmaq və gələcək nəsillərə güclü, firavan Azərbaycan miras qoymaqdır.
Bu gün səslənən hər bir "Qarabağ Azərbaycandır!" ifadəsi təkcə siyasi bəyanat deyil, tarixi həqiqətin və bərpa olunmuş ədalətin təntənəsidir. Azərbaycan xalqı bu haqq savaşında həm qəhrəmanlığını, həm də milli ləyaqətini nümayiş etdirdi. Zəfər salnaməsi gələcək nəsillərə vətəni sevməyin, dövlətə sədaqətin və birliyin ən böyük dəyər olduğunu xatırladacaq.

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Faiqoğlu
AJB-nin üzvü