İgidliyin ən ali təzahürünü ortaya qoyanlar.
Üç qardaş, üç əqidədaş, üç vətənsevər.

Tarixin elə anları var ki, o anlarda insan taleyi xalqın taleyi ilə qovuşur. Həmin məqamlarda qorxu geri çəkilir, ağrı susur, ölüm belə məğlub olur. Məhz belə anlarda qəhrəmanlıq adi bir anlayışdan çıxaraq müqəddəsliyə çevrilir. 2023-cü ilin 11 aprel günü Azərbaycan hərb tarixində məhz belə bir gün kimi yadda qaldı. Həmin gün XTQ-nin igid giziri Vidadi Zalov, XTQ-nin giziri Elşad Həsənov və MAHHXHQ-nin çavuşu Səbuhi Tağıyev ölümsüzlüyə qovuşaraq müasir hərb tariximizin ən şanlı səhifələrindən birini yazdılar.
Bu üç igid sadəcə hərbi qulluqçu deyildilər. Onlar bir amalın, bir əqidənin, bir Vətən sevgisinin daşıyıcıları idilər. Onlar ölümə qarşı qorxu ilə deyil, inamla getdilər. Çünki bilirdilər: arxada Vətən var, xalq var, bayraq var. Onların seçimi təkcə döyüşmək deyil, tarix yaratmaq idi.
Qeyri-bərabər döyüşün şərəfli zirvəsi
11 aprel 2023-cü il. Sakitliyin içində gizlənən təhlükə. Düşmənin azğın niyyətləri, planlı təxribatı. Qarşı tərəf sayca qat-qat üstün idi — təxminən 70 nəfərlik silahlı düşmən qüvvəsi. Qarşılarında isə iradə, peşəkarlıq və Vətən eşqi ilə silahlanmış üç Azərbaycan əsgəri dayanmışdı. Bu, sadəcə döyüş deyildi. Bu, qeyri-bərabərliyin ədalətə qarşı çıxışı idi. Amma tarix bir daha sübut etdi ki, ədalət hər zaman say çoxluğu ilə ölçülmür.
Vidadi Zalov, Elşad Həsənov və Səbuhi Tağıyev döyüş meydanında geri çəkilməyi düşünmədilər. Onlar üçün geri çəkilmək anlayışı yox idi. Çünki bu torpaqların hər qarışı şəhid qanı ilə suvarılmışdı. Onlar bu müqəddəsliyi canları bahasına qorumağa and içmişdilər.
Vidadi Zalov – sədaqətin və komandir ruhunun simvolu
XTQ-nin giziri Vidadi Zalov təkcə peşəkar hərbçi deyil, əsl komandir ruhlu döyüşçü idi. O, döyüş meydanında soyuqqanlılığı, çevik qərarvermə qabiliyyəti və yüksək məsuliyyət hissi ilə seçilirdi. Silahdaşları üçün dayaq, düşmən üçün qorxu mənbəyi idi. Vidadi Zalov ölümün nəfəsini hiss etdiyi anda belə bir anlıq tərəddüd etmədi. Çünki onun üçün Vətənə sədaqət həyatın özündən üstün idi.
O, döyüşün ən gərgin anlarında belə mövqeyini qoruyaraq düşmənin irəliləməsinin qarşısını aldı. Hər saniyə bir qərar, hər qərar bir taleydi. Vidadi Zalov bu taleləri Vətənin xeyrinə dəyişməyi bacardı.
Elşad Həsənov – iradənin sarsılmaz qalası
XTQ-nin digər igid giziri Elşad Həsənov döyüş meydanında iradənin canlı təcəssümü idi. O, fiziki gücdən daha çox mənəvi gücün qələbəyə aparan yol olduğunu sübut etdi. Düşmənin say üstünlüyünə baxmayaraq, Elşad Həsənov bir an belə ruhdan düşmədi. Onun baxışlarında qorxu yox idi, yalnız qətiyyət vardı.
Elşad Həsənov döyüşün ən ağır anlarında belə silahdaşlarını tək buraxmadı. Yaralı vəziyyətdə belə mübarizəni davam etdirməsi onun necə bir vətənpərvər olduğunun açıq sübutudur. O, ağrını yox sayaraq Vətəni seçdi. Bu seçim isə onu ölümsüz etdi.
Səbuhi Tağıyev – gəncliyin və fədakarlığın zirvəsi
MAHHXHQ-nin çavuşu Səbuhi Tağıyev gənc yaşına baxmayaraq böyük bir ürəyə sahib idi. Onun Vətən sevgisi sözlə ifadə olunacaq qədər sadə deyildi. Səbuhi Tağıyev döyüş meydanında cəsarəti ilə seçildi. O, ölümə meydan oxuyanlardan idi. Hər addımında “Vətən” deyən, hər nəfəsində “Azərbaycan” yaşayan bir igid idi.
Səbuhi Tağıyev düşmənin üstün qüvvəsinə qarşı mübarizədə son ana qədər döyüşdü. O, geri çəkilməyi yox, irəli getməyi seçdi. Çünki onun üçün Vətəni qorumaq yaşamaqdan daha müqəddəs idi.
Üç qardaşın yazdığı tarix
Bu üç igidin mübarizəsi sadəcə bir döyüşün xronikası deyil. Bu, müasir Azərbaycan hərb tarixinin dönüş nöqtəsidir. Onlar sübut etdilər ki, Azərbaycan əsgəri üçün mümkünsüz anlayışı yoxdur. Onlar sübut etdilər ki, say üstünlüyü ruh üstünlüyü qarşısında acizdir. Onlar sübut etdilər ki, şəhidlik zirvəsi qorxu ilə deyil, şərəflə fəth olunur.
Vidadi Zalov, Elşad Həsənov və Səbuhi Tağıyev bir-birinə qan qohumu olmasalar da, ruhən qardaş idilər. Onları birləşdirən eyni ünvan vardı — Vətən. Eyni amal, eyni yol, eyni sonluq: şəhidlik.
Şəhidlik – məğlubiyyət yox, qələbədir
Bu üç igidin şəhidliyi bir daha göstərdi ki, Azərbaycan əsgəri üçün ölüm son deyil. Şəhidlik yeni bir başlanğıcdır. Onlar torpağa tapşırılsalar da, xalqın qəlbində əbədi yaşamağa başladılar. Bu gün onların adı çəkiləndə başlar ucalır, qürur duyulur.
Müstəqil və qalib Azərbaycanın bugünkü gücünün təməlində məhz belə oğulların fədakarlığı dayanır. Müzəffər Ali Baş Komandan, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşan güclü ordu, məhz Vidadi, Elşad və Səbuhi kimi qəhrəmanların ruhu üzərində yüksəlir.
Unudulmayan qəhrəmanlar
Zaman keçəcək, illər bir-birini əvəz edəcək. Amma 11 aprel 2023-cü il heç vaxt unudulmayacaq. Çünki həmin gün Azərbaycan tarixində cəsarətin, sədaqətin və fədakarlığın ən ali nümunəsi yazıldı. Bu yazı silinməzdir. Bu yazı qanla, canla, şərəflə yazılıb.
Bu gün Azərbaycan gəncliyi bu üç qəhrəmanın həyat yoluna baxaraq böyüyür. Onların adı dərsliklərdə, xatirələrdə, ürəklərdə yaşayır. Onlar təkcə şəhid deyil, həm də canlı örnəkdirlər.
Ölümü və ağrını yenənlər məhz onlardır. İgidliyin ən ali təzahürünü ortaya qoyanlar da elə onlardır. Vidadi Zalov, Elşad Həsənov və Səbuhi Tağıyev — üç ad, üç həyat, bir əbədiyyət.
Ruhunuz şad olsun, igidlər. Azərbaycan sizi unutmayacaq. Sizin yazdığınız tarix gələcək nəsillərin yoluna işıq salacaq. Bayraq dalğalandıqca, Vətən yaşadıqca, adlarınız qürurla anılacaq.

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl Qələm” mükafatçısı

Fərid Faiqoğlu
“Xezertv.info”-nun rəhbəri
AJB-nin üzvü