Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixində qəhrəmanlıqla yanaşı, faciəvi və qanlı səhifələr də mühüm yer tutur. Bu faciələr içərisində 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bu tarix xalqımıza qarşı törədilmiş kütləvi qırğınların, vəhşiliklərin və insanlığa sığmayan cinayətlərin xatirəsini özündə əks etdirir. Hər il qeyd olunan bu gün həm də milli yaddaşın qorunması, tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
1918-ci ilin mart-aprel aylarında baş verən hadisələr Azərbaycan xalqına qarşı planlı şəkildə həyata keçirilmiş soyqırımı siyasətinin tərkib hissəsi idi. Həmin dövrdə Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində – Şamaxı, Quba, Qarabağ, Lənkəran, Salyan və digər ərazilərdə minlərlə günahsız insan yalnız milli mənsubiyyətinə görə qətlə yetirilmişdir. Tarixi mənbələr göstərir ki, bu hadisələr zamanı qadınlar, uşaqlar və qocalar xüsusi qəddarlıqla öldürülmüş, yaşayış məntəqələri dağıdılmış, evlər yandırılmış, mədəni və dini abidələr məhv edilmişdir.
Xüsusilə Quba bölgəsində aşkar edilmiş kütləvi məzarlıqlar bu faciənin miqyasını və dəhşətini bir daha sübut edir. Şamaxı qəzasında yüzlərlə kənd yerlə-yeksan edilmiş, Qarabağ və ətraf bölgələrdə əhali amansız şəkildə qırılmışdır. Bu hadisələr yalnız bir xalqın deyil, bütövlükdə bəşəriyyətin faciəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Çünki burada insanlığa qarşı yönəlmiş ən ağır cinayətlər törədilmişdir.
Təəssüf ki, uzun illər ərzində bu hadisələrə obyektiv qiymət verilməmiş, sovet dövründə bu həqiqətlərin üzərinə pərdə çəkilmişdir. Azərbaycan xalqı yalnız müstəqillik qazandıqdan sonra öz tarixinin bu ağrılı səhifələrini araşdırmaq və dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq imkanı əldə etmişdir.
Bu istiqamətdə ən mühüm addımlardan biri Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən atılmışdır. 1998-ci ildə onun imzaladığı tarixi fərmanla 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü elan edilmişdir. Bu qərar həm tarixə verilən siyasi-hüquqi qiymət, həm də milli yaddaşın bərpası baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə bu faciələrin araşdırılması, arxiv materiallarının toplanması və elmi şəkildə öyrənilməsi istiqamətində geniş işlər görülmüşdür.
Bu gün həmin siyasət uğurla davam etdirilir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasət nəticəsində ölkəmiz beynəlxalq aləmdə daha güclü mövqeyə sahib olmuş, tarixi həqiqətlərin tanıdılması istiqamətində mühüm uğurlar əldə edilmişdir.
Dövlət başçısının təşəbbüsü ilə müxtəlif ölkələrdə 31 Mart soyqırımı ilə bağlı tədbirlər, konfranslar və sərgilər təşkil olunur. Bu tədbirlər vasitəsilə dünya ictimaiyyətinə Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş bu ağır cinayətlər haqqında ətraflı məlumat verilir. Eyni zamanda, diaspor təşkilatları və beynəlxalq qurumlarla əməkdaşlıq çərçivəsində aparılan işlər də bu həqiqətlərin tanıdılmasına xidmət edir.
31 Mart soyqırımı yalnız keçmişin acı xatirəsi deyil, həm də gələcək üçün bir dərsdir. Bu hadisələr göstərir ki, xalqın birliyi, dövlətin gücü və milli həmrəylik hər zaman qorunmalıdır. Azərbaycan xalqı bu faciələrdən nəticə çıxararaq daha da güclənmiş, müstəqil dövlətini qurmuş və bu gün regionun aparıcı ölkələrindən birinə çevrilmişdir.
Bu gün Azərbaycan dövləti güclü iqtisadiyyata, möhkəm siyasi sistemə və qüdrətli orduya malikdir. Bu nailiyyətlər birbaşa olaraq ölkə rəhbərliyinin həyata keçirdiyi uğurlu siyasətin nəticəsidir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan yalnız öz daxilində deyil, beynəlxalq müstəvidə də söz sahibi olan dövlətə çevrilmişdir.
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü hər il ölkəmizdə dərin ehtiramla qeyd olunur. Bu gün münasibətilə keçirilən anım tədbirləri, elmi konfranslar və müxtəlif tədbirlər vasitəsilə şəhidlərin xatirəsi yad edilir. Bu, həm də gənc nəslin tarixini daha yaxşı öyrənməsi və vətənpərvərlik ruhunda böyüməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Eyni zamanda, bu gün dünya ictimaiyyətinə bir çağırışdır – tarixi ədalət bərpa olunmalı, insanlığa qarşı törədilmiş cinayətlər unudulmamalıdır. Azərbaycan xalqı bu faciəni heç vaxt unutmayacaq və onun tanıdılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirəcəkdir.
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü xalqımızın tarixində silinməz iz buraxmış faciə olmaqla yanaşı, milli birliyin, mübarizə əzminin və ədalət uğrunda mübarizənin simvoludur. Bu tarixi unutmaq olmaz, çünki tarixini unudan xalq gələcəyini düzgün qura bilməz. Azərbaycan xalqı isə öz tarixini yaxşı bilir, onu qoruyur və gələcək nəsillərə ötürərək milli yaddaşını yaşadır.

Zaur Həmzəyev
Baki 1 Nömrəli Yol İstismarı MMC-nin direktoru