Torpağa qarışıb Vətən oldun...
Azərbaycanın cəsur oğlu, Vətən uğrunda canından keçən Vidadi Zalovun əziz xatirəsinə.
“İçim Vətən, çölüm Vətən, mən Vətənçün doğuldum...”

Baş daşlarını Qeyrət ağacı tək ucaldanların hekayəsi... Torpağa qarışıb Vətən oldun. Azərbaycanın cəsur oğlu Vidadi Zalovun əziz xatirəsinə həsr olunan bu sətirlər bir qəhrəmanın ömür yolunu, Vətən sevgisini, fədakarlığını və əbədiyyətə qovuşan adını yaşatmaq arzusu ilə qələmə alınır. “İçim Vətən, çölüm Vətən, mən Vətənçün doğuldum” sözləri Vidadi Zalovun qəhrəman obrazının mahiyyətini ifadə edən mənalı bir etiraf kimi səslənir. Çünki elə insanlar var ki, onların həyatını yalnız doğulduğu tarixlə yaşadığı illər arasında ölçmək mümkün deyil. Onların ömrünün ölçüsü Vətənə verdiyi töhfə, xalqına göstərdiyi sədaqət, torpağı uğrunda etdiyi fədakarlıqla müəyyənləşir. Vidadi Zalov da belə oğullardan biri idi.
Vətən sevgisi insanın qəlbində yaranan ən müqəddəs duyğulardan biridir. Bu sevgi bəzən bir ana laylasında, bir ata nəsihətində, doğma torpağın qoxusunda, uşaqlıq xatirələrində özünü göstərir. Lakin Vətən qarşısında sınaq anı gələndə bu sevginin həqiqi mahiyyəti üzə çıxır. Vidadi Zalov üçün Vətən sadəcə doğulduğu torpaq deyildi. Vətən onun üçün şərəf, qeyrət, namus və müqəddəs əmanət idi. O, bu əmanəti qorumağı həyatının ən böyük borcu hesab edirdi.
Azərbaycan tarix boyu öz torpağını qoruyan mərd oğulları ilə tanınıb. Bu torpağın hər qarışında şəhidlərin izi, qəhrəmanların qanı, anaların göz yaşı, ataların duası var. Vidadi Zalov da Azərbaycanın qəhrəmanlıq salnaməsinə öz adı ilə daxil olan oğullardan biridir. Onun düşmən qarşısında göstərdiyi cəsarət, Vətən torpağını qorumaq əzmi və canını xalqının gələcəyi naminə fəda etməsi onu yaddaşlarda yaşadacaq mənəvi ucalığa yüksəldib.
İnsan həyatının ən ağır sınağı ölüm qarşısında verdiyi qərardır. Vətən uğrunda mübarizə aparan qəhrəmanlar isə həmin sınaq qarşısında öz həyatlarından daha üstün bir dəyərin olduğunu nümayiş etdirirlər. Vidadi Zalov da düşmən gülləsi qarşısında geri çəkilmədi. O, sinəsini Vətənə sipər etdi. Bu fədakarlıq bir insanın həyatının sonu olsa da, Azərbaycan üçün bir qəhrəmanlıq tarixinin davamına çevrildi.
Vidadinin həyatını xatırlayarkən insanın gözləri önündə ilk növbədə bir Azərbaycan oğlu canlanır. Onun simasında Vətəninə bağlı, xalqını sevən, doğma torpağın müqəddəsliyini anlayan və ən ağır məqamda belə öz borcundan geri çəkilməyən bir qəhrəman obrazı görünür. Onun qəhrəmanlığı yalnız silahla düşmən qarşısında dayanmaqdan ibarət deyildi. Əsl qəhrəmanlıq insanın daxilində formalaşan mənəvi gücdür. Vidadi həmin gücü öz həyatının ən mühüm məqamında ortaya qoydu.
Vidadi babaların mərdlik ruhunu özündə miras olaraq daşıyanlardan biri oldu. Onlar – Vidadi Zalov kimi Vətən oğulları mərd ulu babalarımızın ruh əkizləridir.
Şəhidlik həm kədərdir, həm də qürurdur. Şəhid ailəsinin göz yaşında sonsuz həsrət olduğu kimi, qəlbində böyük fəxr də yaşayır. Vidadinin doğmaları üçün onun yoxluğu heç vaxt dolmayacaq bir boşluqdur. Onun səsi, gülüşü, baxışı, ailəsi ilə keçirdiyi günlər xatirələrdə yaşayır. Lakin bütün bu həsrətin içində böyük bir qürur da var. Çünki Vidadi öz həyatını müqəddəs Vətən naminə fəda edib. Onun adı artıq yalnız ailəsinin deyil, Azərbaycanın adıdır.
Bəzən deyirlər ki, insan ölümü ilə hər şey başa çatır. Amma qəhrəmanlar üçün bu fikir keçərli deyil. Onların fiziki həyatı sona çatsa da, mənəvi ömrü başlayır. Onlar xalqın yaddaşında, tarixdə, xatirələrdə, yazılan əsərlərdə, söylənilən dualarda yaşamağa davam edirlər. Vidadi Zalovun da mənəvi ömrü onun şəhidlik zirvəsinə ucalması ilə əbədiləşdi.
“Torpağa qarışıb Vətən oldun” ifadəsi Vidadinin taleyini ən dərin şəkildə ifadə edir. Çünki Vətən uğrunda can verən insan torpağa tapşırılsa da, onun ruhu həmin torpağın üzərində dolaşan azadlıq nəfəsinə çevrilir. O insanın adı bir kənddə, bir şəhərdə, bir ailədə deyil, bütöv xalqın yaddaşında yaşayır. Vidadi də torpağa qarışaraq Vətən oldu. Onun uğrunda can verdiyi torpaq indi onun adını öz qoynunda qoruyur.
Vidadi Zalovun qəhrəman obrazına nəzər saldıqda qarşımızda yalnız bir şəhidin portreti deyil, Azərbaycan oğlunun mənəvi siması canlanır. Bu obrazda Vətən sevgisi, mərdlik, qeyrət, sədaqət və fədakarlıq bir araya gəlir. Vidadinin həyat hekayəsi göstərir ki, qəhrəmanlıq yalnız tarix kitablarında oxunan bir anlayış deyil. Qəhrəmanlıq real insanların real həyatında özünü göstərən müqəddəs bir seçimdir.
Bu gün Azərbaycan torpaqlarında rahat addımlaya biliriksə, bunun arxasında Vətən üçün canından keçən insanların fədakarlığı dayanır. Şəhidlərimizin hər biri bu rahatlığın, bu azadlığın və bu qürurun mənəvi təməlində dayanır. Vidadi Zalov da həmin müqəddəs təməlin bir parçasıdır. Onun adı gələcək nəsillərə çatdırılmalı, qəhrəmanlığı unudulmamalı, xatirəsi daim yaşadılmalıdır.
Çünki xalq öz qəhrəmanlarını unutduğu gün tarixinin bir hissəsini itirər. Bizim borcumuz isə Vidadi kimi oğulların adını yaşatmaq, onların ailələrinə ehtiram göstərmək, qəhrəmanlıqlarını gələcək nəsillərə çatdırmaqdır. Şəhidlərin xatirəsinə ehtiram yalnız onların məzarlarını ziyarət etməklə bitmir. Əsl ehtiram onların uğrunda can verdiyi dəyərlərə sahib çıxmaq, Vətəni sevmək və dövlətçiliyə sədaqətlə yanaşmaqdır.
Vidadinin qəhrəmanlığı bizə bir daha xatırladır ki, Vətən sevgisi böyük sözlərdən əvvəl böyük əməllərlə ölçülür. O, öz əməli ilə bu sevgini göstərdi. Düşmən qarşısında geri çəkilmədi, Vətənin müdafiəsini öz həyatından üstün tutdu və şəhidlik zirvəsinə ucaldı. Bu zirvə hər kəsə nəsib olmayan müqəddəs bir zirvədir.
Zaman keçəcək, illər bir-birini əvəz edəcək, nəsillər dəyişəcək. Lakin Vidadi Zalovun adı yaşayacaq. Onun adı ailəsinin xatirəsində, dostlarının yaddaşında, xalqının tarixində, Vətən torpağının müqəddəs yaddaşında qalacaq. Onun baş daşı qarşısında dayanacaq hər bir insan bir daha anlayacaq ki, bu torpağın azadlığı asanlıqla əldə edilməyib.
Vidadi Zalov torpağa qarışdı, amma unudulmadı. Əksinə, onun adı torpağın özünə hopdu. O, Vətən üçün doğuldu, Vətən üçün yaşadı və Vətən uğrunda şəhid oldu. Onun həyatı bizə göstərdi ki, insanın ən böyük sərvəti uzun ömür deyil, mənalı ömürdür. Vidadinin ömrü çox uzun olmadı, amma onun mənası böyük oldu. O, özündən sonra adını yaşadacaq bir qəhrəmanlıq salnaməsi qoydu.
Baş daşlarını Qeyrət ağacı tək ucaldanların hekayəsi heç vaxt bitmir. Çünki həmin daşların hər biri bir həyatın, bir sevginin, bir ailənin, bir arzunun və ən əsası, bir Vətən sevgisinin simvoludur. Vidadi Zalovun da baş daşı onun həyatda qoyduğu iz kimi ucalır. O daşın önündə baş əyənlər yalnız bir şəhidin xatirəsinə deyil, Azərbaycan torpağının müqəddəsliyinə ehtiram göstərirlər.
Vidadi Zalovun ruhu qarşısında baş əyir, əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edirik. Onun qəhrəmanlığı unudulmayacaq, adı gələcək nəsillərə örnək olacaq. Çünki Vətən uğrunda canından keçən oğullar ölmürlər. Onlar xalqın yaddaşında, torpağın qoynunda, Azərbaycanın tarixində əbədi yaşayırlar.
Torpağa qarışıb Vətən oldun, Vidadi Zalov. İçin Vətən, çölün Vətən idi. Sən Vətən üçün doğuldun, Vətən üçün yaşadın və Vətən uğrunda əbədiyyətə qovuşdun. Ruhun şad olsun, Vətən oğlu! Adın uca, xatirən əbədi olsun.
P.S. Bəşərilik... Vətən üçün can verənlərin “yoxluğu” deyil, yaranışı deməkdir. Əbədiyaşarlıq şəhadətnaməsini qazananlardan biri, vətən üçün yaranıb vətən üçün ölən Vidadi Nizami oğlu Zalov...
“İçim Vətən, çölüm Vətən, mən Vətənçün doğuldum...” deyənlərin hekayəsidir bu... Sayı yox, hesabı yox. Vətən üçün ölən varsa, demək vətən bizimdir...

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl qələm” mükafatçısı



Fərid Səfərov
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü
Azərbaycan Vətən Müharibəsi Veteranları İB-nin fəxri üzvü