
Müasir tibb texnologiyalarının, elektron reseptlərin və sosial şəbəkələrin hökm sürdüyü bu günlərdə 35–37 il əvvəlin səhiyyə mühitini təsəvvür etmək çətindir. Lakin Bakının mərkəzində, Sahil metrosu ilə üzbəüz kiçik bir kabinetdə başlayan fərdi tibbi praktika ölkəmizdə özəl səhiyyənin ilk canlı tarixidir.
1. İlk addımlar: Makinada yazılan şəhadətnamə və Sahil metrosu yaxınlığındakı kabinet
1989–1992-ci illər Azərbaycanda böyük ictimai-siyasi dəyişikliklər dövrü idi. Həmin vaxt ölkədə nə müasir özəl klinikalar var idi, nə də özəl tibbi lisenziyalaşdırma haqqında qanunlar. Hüquqi şəxs yaratmadan, yerli icra hakimiyyətlərinin verdiyi fərdi sahibkarlıq şəhadətnamələri əsasında həkimlik fəaliyyətinə başlamaq böyük cəsarət tələb edirdi.
Dr. Davud Qüdrətovun arxivində bu gün də qorunan 1989 və 1992-ci illərə aid (Qaradağ rayon İcra Hakimiyyətinin verdiyi № 45-li) şəhadətnamələr həmin dövrün yeganə rəsmi sübutlarındandır. O zamanlar Bakının mərkəzində, Sahil metrosu ilə üzbəüz yerləşən ilk özəl kabinet fəaliyyətə başlayanda şəhərdə hələ nə "Bakcell" (1994), nə də Xəqani 46 ünvanında ilk satışına başlayan "Azercell" (1996) var idi.
2. İlk özəl qəzet "Günay" və BMTİ TV efirində ilk tibbi maarifləndirmə
90-cı illərin əvvəllərində dövlət qəzetlərində fərdi xidmət reklamlarına icazə verilmirdi. Özəl fəaliyyət göstərən mütəxəssislərin səsini insanlara çatdıran yeganə vasitə yenicə yaranan müstəqil media idi. Dr. Davud Qüdrətov öz fəaliyyəti barədə ilk qısa elanını məhz iş adamı Mahmud Məmmədovun təsis etdiyi və Mətbuat prospektində yerləşən ilk özəl qəzet **"Günay"**da dərc etdirmişdi. Sonralar bu estafeti "Birja", "7 gün", "Yeni Müsavat", "Ekspress" və "Ədalət" kimi nəşrlər davam etdirdi.
Eyni zamanda, əksər həmkarlarının kamera qarşısına çıxmaqdan çəkindiyi bir dövrdə, Dr. Davud Qüdrətov ölkənin ilk özəl telekanallarından olan BMTİ TV efirində tibbi maarifləndirmə və tanıtım xarakterli çıxışlar edən ilk həkim oldu. Bu gün sosial şəbəkələrdə tibbi təhsili olmayan şəxslərin belə "ekspert" kimi çıxış etdiyi informasiya xaosundan fərqli olaraq, o dövrün efiri həkimdən yüksək peşə məsuliyyəti və dərin elmi baza tələb edirdi.
3. Səhərə qədər oxunan kitablar və "boş əllə" xilas edilən həyatlar
O dövrdə həkimin nə interneti var idi, nə də dəqiqələr içində nəticə verən müasir diaqnostik cihazları. Yeganə bilik mənbəyi şəxsi kitabxana idi. Mürəkkəb bir klinik vəziyyəti araşdırmaq üçün səhərə qədər qalın tibbi kitabları vərəqləmək, oxumaq və təhlil etmək tələb olunurdu.
Ən çətin məqamlar isə təcili hallarda yaşanırdı. Gündə 20–30 dəfə qıcolması olan, beyninə qan sızan, infarkt keçirən və ya şiddətli qanaxma ilə gələn xəstələri heç bir cihaz olmadan — yalnız dəqiq anamnez, fizikal müayinə və klinik intuisiya ilə ölümdən xilas etmək klassik təbabətin əsl imtahanı idi.
4. Texnologiya həkimi əvəz etmir, tamamlayır
Bu gün yazı makinası ilə doldurulan sənədləri myGov, VSİS, ƏMAS və elektron reseptlər əvəz edib. Vaxtilə səhərə qədər kitablarda axtarılan məlumatı indi bir dəqiqə ərzində rəqəmsal intellektdən almaq mümkündür.
Lakin Dr. Davud Qüdrətovun 35 illik təcrübəsi bir həqiqəti dəyişməz saxlayır: ən müasir aparatın verdiyi kağız rəyi belə, həkimin gözü, əli və klinik məntiqi olmadan kor qala bilər. Xəstəni dinləmək, onu fiziki olaraq müayinə etmək və məntiqi analiz aparmaq təbabətin əbədi təməlidir.
Ulusestv.az