
İsmayıl Zalov: “Ayrı-ayrı hadisələr bütövlükdə vəkillik institutunun nüfuzuna kölgə salmamalı, hüquqa və ədalətə ictimai etimad daim qorunmalıdır!”
Hüquqi dövlətin möhkəm təməlləri qanunun aliliyinə, insan hüquq və azadlıqlarının etibarlı müdafiəsinə, ədalətli məhkəmə araşdırmasına və hüquq institutlarının müstəqil, peşəkar fəaliyyətinə əsaslanır. Bu mühüm sistemin ayrılmaz tərkib hissələrindən biri isə vəkillik institutudur. Vəkillik yalnız hüquqi yardım göstərən peşə sahəsi deyil, həm də insanın hüquqlarının, qanuni mənafelərinin və ədalət axtarışının müdafiəsinə xidmət edən mühüm hüquqi təsisatdır.
Bu baxımdan vəkillik institutunun nüfuzunun qorunması, peşə fəaliyyətinə ictimai etimadın möhkəmləndirilməsi və hüquqi etik prinsiplərin daim uca tutulması hər bir hüquqi cəmiyyət üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
“Vəkillik peşəsi hüququn müdafiəsi ilə yanaşı, ədalətin, qanunun aliliyinin və insan ləyaqətinin qorunmasına xidmət edən məsuliyyətli bir missiyadır”.
Bu fikirləri İnsan Hüquqları Müdafiəsi — Defending Human Rights şirkətinin rəhbəri, beynəlxalq hüquq müdafiəçisi İsmayıl Zalov vəkillik institutunun cəmiyyətdəki rolu, peşə nüfuzunun qorunması və hüquqi məsuliyyət məsələlərinə münasibət bildirərkən ifadə edib.
VƏKİLLİK – İNSAN HÜQUQLARININ MÜDAFİƏSİNDƏ ƏSAS HÜQUQİ TƏSİSATLARDAN BİRİ
İsmayıl Zalovun qənaətinə görə, vəkillik institutunun əhəmiyyəti yalnız ayrı-ayrı şəxslərə hüquqi məsləhət və müdafiə xidmətlərinin göstərilməsi ilə məhdudlaşmır. Bu institut bütövlükdə hüquq sisteminin sağlam fəaliyyətinə, vətəndaşların hüquqi maarifləndirilməsinə, qanuni mənafelərin müdafiəsinə və cəmiyyətdə hüquq mədəniyyətinin inkişafına mühüm töhfə verir.
Vəkil peşəsi yüksək bilik, prinsipiallıq, vicdanlılıq, obyektivlik və peşə məsuliyyəti tələb edən xüsusi fəaliyyət sahəsidir. Vəkilin üzərinə düşən vəzifə yalnız müvəkkilinin hüquqlarını müdafiə etmək deyil, eyni zamanda qanunçuluğa və peşə etikasına riayət etməklə hüquqi proseslərdə öz məsuliyyətini layiqincə yerinə yetirməkdir.
Məhz buna görə də vəkillik institutuna münasibətdə obyektivlik, hüquqi savadlılıq və sağlam ictimai yanaşma əsas götürülməlidir.
AYRI-AYRI HALLAR BÜTÖV BİR PEŞƏ İNSTİTUTUNUN NÜFUZUNA KÖLGƏ SALMAMALIDIR
Son dövrlərdə ayrı-ayrı hadisələrlə bağlı kütləvi informasiya vasitələrində yayılan məlumatlar və ictimai müzakirələr bir daha göstərir ki, hüquqi məsələlərin işıqlandırılmasında obyektivlik, dəqiqlik və məsuliyyət xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
İsmayıl Zalov hesab edir ki, hər hansı konkret hadisə və ya ayrı-ayrı şəxslərin fəaliyyəti əsasında bütövlükdə vəkillik institutuna mənfi münasibət formalaşdırmaq düzgün yanaşma deyil.
Unutmaq olmaz ki, hər bir peşə sahəsində olduğu kimi, vəkillik fəaliyyətində də konkret faktlar və fərdi hallar mövcud ola bilər. Lakin həmin hallara hüquqi qiymət verilməsi üçün qanunvericiliklə müəyyən edilmiş prosedurlar, obyektiv araşdırma və sübutlara əsaslanan yanaşma əsas götürülməlidir.
Heç bir məlumat tam araşdırılmadan qəti qənaətlərin formalaşdırılması, ayrı-ayrı hadisələrin ümumiləşdirilərək bütöv bir peşə institutuna şamil edilməsi hüquqi və ictimai baxımdan arzuolunan yanaşma hesab edilə bilməz.
Əsas prinsip dəyişməzdir: faktlar araşdırılmalı, hüquqi qiymət qanun çərçivəsində verilməli, peşə nüfuzu isə əsassız ümumiləşdirmələrdən qorunmalıdır.
MEDİA MƏSULİYYƏTİ VƏ İCTİMAİ ETİMAD
Müasir informasiya cəmiyyətində kütləvi informasiya vasitələri yalnız məlumat ötürən platforma deyil, həm də ictimai rəyin formalaşmasında mühüm rol oynayan təsisatlardır. Bu səbəbdən hüquqi mövzuların mediada işıqlandırılması xüsusi diqqət və məsuliyyət tələb edir.
İsmayıl Zalovun fikrincə, hüquq və vəkillik fəaliyyəti ilə bağlı yayımlanan məlumatlarda jurnalistikanın peşə etikası, məlumatların dəqiqliyi, qarşı tərəfin mövqeyinin öyrənilməsi və şəxsin nüfuzunun qorunması prinsipləri nəzərə alınmalıdır.
Tənqid hüququ demokratik cəmiyyətin ayrılmaz hissəsidir. Lakin tənqid faktlara, obyektivliyə və hüquqi əsaslara söykənməlidir. İctimai maraq naminə məlumatlandırma ilə əsassız ittiham və nüfuzdan salma arasında ciddi fərq vardır.
Media nümayəndələrinin əsas vəzifələrindən biri də cəmiyyətə düzgün, balanslı və yoxlanılmış informasiya təqdim etməkdir. Bu yanaşma həm jurnalistikanın nüfuzunu, həm də hüquq institutlarına ictimai etimadı gücləndirir.
QANUNUN ALİLİYİ, PEŞƏ ETİKASI VƏ QARŞILIQLI HÖRMƏT
İsmayıl Zalov xüsusi olaraq vurğulayır ki, hüquqi dövlətin inkişafı üçün bütün hüquq institutlarının fəaliyyətində qanunun aliliyi və qarşılıqlı məsuliyyət prinsipləri qorunmalıdır.
Vəkillər, hakimlər, prokurorluq orqanlarının əməkdaşları, hüquq müdafiəçiləri və media nümayəndələri öz fəaliyyətlərində qanunçuluğa, peşə etikasına və insan hüquqlarına hörmət prinsipinə sadiq qalmalıdırlar.
Hüquqi mübahisələrin həlli emosional münasibətlərə, şəxsi qənaətlərə və ictimai təzyiqlərə deyil, qanunvericiliyə, sübutlara və müəyyən edilmiş hüquqi prosedurlara əsaslanmalıdır.
Eyni zamanda vəkillik institutunun müstəqilliyinin, peşə fəaliyyətinə hörmətin və vətəndaşların hüquqi müdafiə imkanlarının qorunması hüquqi dövlət quruculuğunun mühüm şərtlərindəndir.
HÜQUQA ETİMAD – ƏDALƏTLİ CƏMİYYƏTİN TƏMƏLİDİR
Cəmiyyətdə hüquqa və ədalətə inamın möhkəmlənməsi hər bir hüquqi institutun üzərinə mühüm məsuliyyət qoyur. İnsanlar öz hüquqlarının qanun qarşısında müdafiə olunduğuna, hüquqi mexanizmlərin obyektiv və ədalətli fəaliyyət göstərdiyinə əmin olmalıdırlar.
Vəkillik institutunun nüfuzunun qorunması da məhz bu etimadın ayrılmaz hissəsidir. Çünki vəkilliyə olan inam, eyni zamanda insanın öz hüquqlarını müdafiə etmək imkanlarına olan inamıdır.
İsmayıl Zalovun mövqeyinə görə, hər bir konkret məsələyə hüquqi çərçivədə yanaşmaq, faktları araşdırmadan nəticə çıxarmamaq, peşəkar fəaliyyətə hörmətlə yanaşmaq və insan hüquqlarının müdafiəsini əsas prioritet kimi qəbul etmək vacibdir.
O, hesab edir ki, hüquqi dövlətin gücü yalnız qanunların mövcudluğu ilə deyil, həmin qanunlara hörmət edilməsi, hüquqi institutların nüfuzunun qorunması və vətəndaşların ədalətə inamı ilə ölçülür.
NƏTİCƏ: HÜQUQUN NÜFUZU QORUNARSA, ƏDALƏTƏ İNAM DA GÜCLƏNƏR!
İnsan Hüquqları Müdafiəsi — Defending Human Rights şirkətinin rəhbəri İsmayıl Zalov bir daha vurğulayır ki, vəkillik institutu cəmiyyətin hüquqi təhlükəsizliyinə, insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinə xidmət edən mühüm təsisat kimi daim diqqət və hörmətlə yanaşılmalı olan peşə institutudur.
Ayrı-ayrı hadisələrə münasibətdə obyektiv araşdırma aparılmalı, qanun pozuntuları mövcud olduqda onlara hüquqi qiymət verilməli, lakin fərdi hallar bütövlükdə vəkillik peşəsinin nüfuzuna xələl gətirən ümumiləşdirmələrə çevrilməməlidir.
“Mənim qənaətimə görə, hüququn müdafiəsi, ədalətin təmin olunması və insan ləyaqətinə hörmət hər zaman əsas prinsip olmalıdır. Vəkillik institutunun nüfuzunun qorunması yalnız vəkillərin deyil, bütövlükdə hüquqi dövlətin və cəmiyyətin maraqlarına xidmət edir. Hüquqa hörmət olan yerdə ədalətə inam, ədalətə inam olan yerdə isə güclü dövlətçilik və sağlam cəmiyyət formalaşır”.
İsmayıl Zalovun bu mövqeyi hüquqi maarifləndirmənin, peşə məsuliyyətinin, obyektiv ictimai müzakirələrin və insan hüquqlarına hörmətin əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır.
ARHD.MEDIA olaraq qeyd edirik ki, hüququn aliliyinə, insan hüquqlarının müdafiəsinə və peşəkar hüquq institutlarının nüfuzuna hörmət demokratik və hüquqi cəmiyyətin fundamental dəyərlərindəndir.
İsmayıl Zalov
İnsan Hüquqları Müdafiəsi — Defending Human Rights şirkətinin rəhbəri
Beynəlxalq hüquq müdafiəçisi
ARHD.MEDIA İnformasiya Agentliyi