Nehrəmdən başlayan Böyük Yol – Şəhid təyyarəçi Vəliyev Yusif Yaqub oğlunun unudulmaz xatirəsinə həsr olunur.

Azərbaycanın qəhrəmanlıq salnaməsi igid oğulların adı ilə yazılıb. Bu adlar arasında Vətən uğrunda canından keçən, səmanı Vətənin keşiyinə çevirən igid təyyarəçilərimizin yeri xüsusidir. Nehrəm torpağından boylanan, uşaq yaşlarından səmanı arzularına yoldaş edən, son nəfəsinə qədər Azərbaycan səmasının keşiyində dayanan şəhid təyyarəçi Yusif Yaqub oğlu Vəliyev də həmin qəhrəmanlardan biridir.
Nehrəm – qədim tarixə, zəngin mədəniyyətə və mərd insanlara sahib bir yurd yeridir. Bu torpaq əsrlər boyu elm adamları, ziyalılar, qəhrəmanlar yetirib. Yusif də məhz bu mühitdə böyüyüb, Vətən sevgisini ailəsindən, kəndinin ab-havasından, torpağın nəfəsindən alıb. Onun uşaqlıq illəri Nehrəmin səfalı mənzərələri, ucsuz-bucaqsız səması və azadlıq hissi ilə yoğrulub. Bəlkə də elə buna görə idi ki, o, səmanı seçdi – çünki ruhu azad idi.
Yusif Yaqub oğlu Vəliyev hələ məktəb illərindən hərb sənətinə maraq göstərirdi. Onun üçün Vətən anlayışı sadəcə söz deyildi; bu, həyat fəlsəfəsi idi. Azərbaycanın müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü, dövlətçilik prinsipləri onun dünyagörüşünün əsas sütunları idi. O, yaxşı anlayırdı ki, müstəqillik qorunmasa, gələcək də təhlükə altına düşər. Məhz bu düşüncə onu hərbi təhsil almağa, çətin və məsuliyyətli bir peşəni – hərbi təyyarəçi yolunu seçməyə vadar etdi.

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında xidmət etmək Yusif üçün böyük şərəf idi. O, öz üzərində daim çalışır, fiziki və mənəvi hazırlığını artırır, müasir hərbi biliklərə yiyələnirdi. Təyyarəçi olmaq təkcə texniki bacarıq deyil, həm də böyük iradə, soyuqqanlılıq və vətənpərvərlik tələb edir. Yusif bu keyfiyyətlərin hər birini özündə birləşdirirdi. Səma onun üçün həm məsuliyyət, həm də müqəddəs and yeri idi.
Salam cənab Baş leytenant!
Zəruri giriş:
Nehrəmli Təyyarəçi -Vəliyev Yusif Yaqub oğlu.
Baş leytenant Vəliyev Yusif Yaqub oğlu 1968-ci il fevralın 14-də Nehrəm kəndində doğulub. 1985-ci ildə Nehrəm kənd orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirib. 1985-1990-cı illərdə Riqa Ali Hərbi Aviasiya Akademiyasında təhsil alıb. Təhsilini başa vuran Yusif vətənin dar günündə vətəni Azərbaycana dönərək, doğulduğu Naxçıvan torpağında xidmət etməyə başlamışdır.
1992-ci ildə Vətən uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmanlıq və şücayət nümünəsi göstərən Vəliyev Yusif Yaqub oğlu 1992-ci ilin mayın 12-də şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır.
Yusif Vəliyev torpaqlarımızın müdafiəsində və Milli ordunun yaradılmasında göstərdiyi xidmətlər və təkbaşına apardığı mübarizə danılmaz bir həqiqətdir. Dar gündə vətənə dönməsi onun qəhrəmanlığının sübutudur. Bu addımı onu igidliyin ən bariz nümunəsinə çevirmişdir. Nehrəm kəndindən qanadlanan şahinimiz Vətənin səmasına yüksələrək elə bu ənginliklərdə də əbədiyyətə qovuşmuşdur. Qanadlarına tuş gələn düşmən gülləsi xalqın ürəyindən keçsə də, bu yara heç kəsi sarsıtmamış, əksinə, hər kəsin iradəsini, təpərini möhkəmlətmiş, mübarizəyə səsləmişdir. Xalqımız hər zaman Yusif kimi oğulları ilə fəxr etmiş və edəcəkdir. Yusif həmin gündən bəri həyat yoldaşı Arzu xanımın əsərlərinin baş qəhrəmanına çevrilmişdir.
Qəhrəmanın Nehrəm qəsəbəsindəki Şəhidlər Xiyabanında büstü qoyulub.

Azərbaycan Ordusunun güclənməsi, müasir hərbi texnika ilə təchiz olunması ölkəmizin müdafiə qabiliyyətini artırdı. Bu prosesdə hərbi aviasiyanın rolu danılmazdır. Yusif kimi peşəkar və cəsur təyyarəçilər Azərbaycan səmasının təhlükəsizliyini təmin edən əsas qüvvələrdən idi. O, hər uçuşa adi bir tapşırıq kimi yox, Vətən qarşısında müqəddəs borc kimi yanaşırdı.
Onun xidmət yolu təkcə hərbi nizam-intizam və peşəkarlıq nümunəsi deyildi, həm də mənəvi ucalıq göstəricisi idi. Yoldaşları onu səmimi, qayğıkeş, eyni zamanda tələbkar bir zabit kimi xatırlayırlar. O, kollektiv ruhuna böyük önəm verir, hər kəsin uğurunu öz uğuru hesab edirdi. Çünki bilirdi ki, Vətənin müdafiəsi birlik tələb edir.
Vətən müharibəsi və sonrakı dövrlər Azərbaycan hərbçilərinin qəhrəmanlıq səhifələri ilə yadda qaldı. Bu dövrdə hər bir hərbçi kimi Yusif də üzərinə düşən vəzifəni ləyaqətlə yerinə yetirdi. O, təhlükənin ən çətin anlarında belə geri çəkilmədi. Təyyarəçi üçün hər uçuş risk deməkdir. Lakin Vətən sevgisi bu riski mənasız qorxuya yox, şərəfli missiyaya çevirir. Yusif də bu missiyanın daşıyıcısı oldu.
Şəhidlik zirvəsi hər kəsə nəsib olmur. Bu zirvə yalnız ən uca ruhlu insanlara açılır. Yusif Yaqub oğlu Vəliyev də canını Vətən yolunda fəda edərək şəhidlik məqamına yüksəldi. Onun həyatı yarımçıq qalsa da, adı tarixə yazıldı. Çünki şəhidlər ölmür – onlar millətin yaddaşında əbədi yaşayır.
Onun şəhidlik xəbəri Nehrəmdə böyük kədər, eyni zamanda böyük qürurla qarşılandı. Kədər – çünki bir ailə övladını itirdi. Qürur – çünki həmin övlad Vətən üçün canından keçdi. Bu gün Nehrəm torpağı Yusif kimi qəhrəman oğlu ilə fəxr edir. Onun adı kəndin, rayonun və bütövlükdə Azərbaycanın qəhrəmanlıq tarixində yaşayır. Bax budur, əbədiyaşarlıq fəlsəfəsi.
Şəhid təyyarəçi Yusif Vəliyevin həyatı gənc nəsil üçün örnəkdir. O, göstərdi ki, Vətən sevgisi sadəcə şüar deyil, əməl tələb edən ali dəyərdir. O, sübut etdi ki, torpağın, bayrağın, dövlətin müdafiəsi üçün hər bir vətəndaş öz payına düşən məsuliyyəti daşımalıdır. Onun həyat yolu Nehrəmdən başlayıb səmanın ucalığında zirvəyə yüksəldi.
Bu gün Azərbaycanın hər bir bölgəsində şəhidlərin xatirəsi əziz tutulur. Onların adları küçələrə, məktəblərə verilir, xatirə abidələri ucaldılır. Lakin ən böyük abidə xalqın qəlbində qurulan abidədir. Yusifin də adı məhz belə bir abidəyə çevrilib – ürəklərdə yaşayan, unudulmayan bir xatirəyə.
Nehrəmdən başlayan bu Böyük Yol əslində bir ömrün hekayəsidir. Qısa, lakin mənalı bir ömür. Bu yol uşaqlıq arzularından başlayıb hərbi təhsil pillələrindən keçərək Vətənin müdafiəsinə uzandı və nəhayət, şəhidlik zirvəsində əbədiləşdi. Bu yol bir insanın deyil, bütöv bir millətin ləyaqət yoludur.
Yusif Yaqub oğlu Vəliyev səmanı seçdi, çünki o, azadlığı sevirdi. O, Vətəni seçdi, çünki bu torpağın övladı idi. O, şəhidliyi seçmədi – şəhidlik onu seçdi. Çünki o, bu ucalığa layiq idi.
Bu gün Azərbaycan səmasında uçan hər bir təyyarə, dalğalanan hər bir bayraq, azad nəfəs alan hər bir vətəndaş Yusif kimi qəhrəmanların sayəsindədir. Onların qanı ilə sulanan torpaq daha da müqəddəsləşib. Onların xatirəsi isə gələcək nəsillərə vətənpərvərlik dərsi verir.
Nehrəmdən başlayan Böyük Yol bitməyib. O yol davam edir – Yusifin adını daşıyan xatirələrdə, onun qəhrəmanlığından ilham alan gənclərin qəlbində, Vətənə sədaqət andı içən hər bir Azərbaycan övladının ruhunda.
Şəhid təyyarəçi Vəliyev Yusif Yaqub oğlu – sənin adın tarixdir, sənin yolun örnəkdir, sənin ucalığın əbədidir. Vətən səni unutmayacaq. Nehrəm səni unutmayacaq. Azərbaycan səni unutmayacaq.

Kimdir şəhid? Şəhid nə zamandır, nə yaşı özündə ehtiva edən anlamdır. Kimdir şəhid? Şəhid laməkandır, şəhid bəşərilikdir, şəhid Allahın seçilmişidir. Çünki şəhidin yaşı yox...
PS: Yusif kimi oğullara baxaraq 44 günlük Vətən mücadiləsində qəhrəmanlıq tarixi yazan gənc qəhrəman yetişdi. Gənc nəsil qəhrəmanlığı Yusiflərdən öyrəndi. Yusiflərin cəsarətini özünə bariz nümunə seçən oğullar yetişdi. “Ya azadlıq, ya ölüm!” hayqıraraq vətən mücadiləsində ölümün gözünə dimdik baxdılar. Düşmən yenildi, vətən azad oldu. Yusiflərin isə narahat ruhu sevindi. Qəhrəman oğulların varsa, sən varsan VƏTƏN!

Hürü Hacızadə
Yazıçı-publisist
“Qızıl qələm” mükafatçısı

Fərid Faiqoğlu
Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü