Uşaqların tərbiyəsi, onların mənəvi dünyasının formalaşması, sağlam və təhlükəsiz mühitdə böyüməsi cəmiyyətin gələcəyini müəyyənləşdirən ən mühüm məsələlərdəndir. Hər bir uşağın şəxsiyyət kimi formalaşmasında ailə ilə yanaşı, məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin də əvəzsiz rolu var. Məhz bu mərhələdə uşaqların dünyagörüşünün ilkin əsasları qoyulur, onlarda ünsiyyət bacarıqları, dostluq, paylaşmaq, böyüklərə hörmət və ətraf aləmə sevgi kimi keyfiyyətlər inkişaf edir. Bu məsuliyyətli missiyanın uğurla həyata keçirilməsi isə ilk növbədə təhsil müəssisəsində yaradılan mühitdən, kollektivin peşəkarlığından və rəhbərliyin işə münasibətindən asılıdır.
Bakı şəhəri 198 saylı körpələr evi-uşaq bağçasının müdir əvəzi Vəsilə Bayramovanın fəaliyyəti haqqında mövzuya da məhz bu prizmadan yanaşmaq vacibdir. Çünki məktəbəqədər təhsil müəssisəsinə rəhbərlik etmək yalnız gündəlik işlərin təşkilindən və inzibati məsələlərin həllindən ibarət deyil. Bu vəzifə eyni zamanda uşaqların təhlükəsizliyinə, onların təlim-tərbiyəsinə, əməkdaşların fəaliyyətinin əlaqələndirilməsinə və valideynlərlə sağlam münasibətlərin qurulmasına görə ciddi məsuliyyət daşımaq deməkdir.
Vəsilə Bayramova kimi məktəbəqədər təhsil müəssisəsində rəhbər vəzifəsini icra edən şəxsin qarşısında dayanan əsas vəzifələrdən biri uşaqların özlərini rahat, güvənli və qayğı ilə əhatə olunmuş hiss etdikləri mühitin formalaşdırılmasıdır. Erkən yaş dövrü uşağın psixoloji və emosional inkişafında xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu yaşlarda göstərilən diqqət, səbir və düzgün yanaşma uşağın gələcək davranışlarına, insanlarla münasibətlərinə və öyrənməyə marağına ciddi təsir göstərir. Buna görə də bağçada çalışan hər bir əməkdaşın üzərinə düşən məsuliyyətin düzgün dərk edilməsi, iş prosesinin əlaqəli şəkildə qurulması və uşaqların fərdi xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Müasir dövrdə məktəbəqədər təhsil müəssisələrinin qarşısında dayanan tələblər daha da artıb. Artıq bağça yalnız uşaqların vaxt keçirdiyi və ilkin biliklər qazandığı məkan deyil. Bura onların sosiallaşdığı, öz fikirlərini ifadə etməyi öyrəndiyi, ətraf aləmi tanıdığı, yaradıcılıq qabiliyyətlərini inkişaf etdirdiyi mühüm tərbiyə mühitidir. Belə bir şəraitdə müəssisənin idarə olunması sistemli yanaşma, təşkilatçılıq bacarığı və məsuliyyətli qərarlar tələb edir.
198 saylı körpələr evi-uşaq bağçasının fəaliyyətinin qiymətləndirilməsində də əsas meyarlar məhz bu prinsiplər olmalıdır. Uşaqların gündəlik rejiminin düzgün təşkili, sanitar-gigiyenik qaydalara əməl olunması, qidalanmanın keyfiyyəti, təlim-tərbiyə prosesinin səmərəliliyi və təhlükəsizlik məsələləri hər zaman diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır. Bu sahələrin hər biri məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin ümumi fəaliyyətində mühüm yer tutur və rəhbərlikdən davamlı nəzarət tələb edir.
Vəsilə Bayramovanın müdir əvəzi kimi fəaliyyətinə yanaşarkən onun rəhbərlik etdiyi müəssisədə sağlam iş mühitinin yaradılması, pedaqoji kollektivin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi və əməkdaşların peşəkar inkişafına şərait yaradılması kimi məsələlər də ön plana çıxır. Təhsil müəssisəsində çalışan müəllim və tərbiyəçilərin üzərinə düşən vəzifələri məsuliyyətlə yerinə yetirməsi uşaqların inkişafına birbaşa təsir göstərir. Bunun üçün kollektiv daxilində qarşılıqlı hörmətin, əməkdaşlığın və peşəkar ünsiyyətin qorunması vacibdir.
Rəhbərliyin uğuru yalnız verilən tapşırıqların icrası ilə ölçülmür. Eyni zamanda problemləri vaxtında müəyyənləşdirmək, onların həlli üçün düzgün addımlar atmaq, əməkdaşların təkliflərini dinləmək və iş prosesində şəffaflığı təmin etmək də mühüm göstəricilər hesab olunur. Məktəbəqədər təhsil müəssisəsində bu prinsiplərin tətbiqi həm kollektivin fəaliyyətinə, həm də valideynlərin bağçaya olan münasibətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Valideynlərlə əməkdaşlıq məktəbəqədər təhsilin ayrılmaz hissəsidir. Uşağın bağçada qazandığı vərdişlərin ailədə də dəstəklənməsi onun inkişafını sürətləndirir. Buna görə də valideynlərin fikirlərinin dinlənilməsi, onların müraciətlərinə diqqətlə yanaşılması, uşaqların inkişafı ilə bağlı zəruri məlumatların paylaşılması və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Valideyn müəssisədə uşağına göstərilən münasibətdən razı olduqda, onun təlim-tərbiyə prosesinə inamı da artır.
Bu baxımdan 198 saylı körpələr evi-uşaq bağçasında rəhbərliyin valideynlərlə açıq ünsiyyətə üstünlük verməsi, yaranan məsələlərin obyektiv araşdırılmasına və əsaslandırılmış qərarların qəbuluna şərait yaratması mühüm idarəçilik istiqamətlərindəndir. Hər bir müraciətə diqqətlə yanaşmaq, məsələləri emosiyalardan uzaq, qanunvericiliyin tələblərinə uyğun şəkildə həll etmək rəhbərliyin məsuliyyətli mövqeyini nümayiş etdirən əsas amillərdəndir.
Məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin fəaliyyətində şəffaflıq və hesabatlılıq da xüsusi yer tutur. Dövlət təhsil müəssisələrində işin təşkili müvafiq qanunvericiliyə, təhsil standartlarına və müəyyən edilmiş normativ tələblərə uyğun aparılmalıdır. Kadr məsələlərindən tutmuş uşaqların təhlükəsizliyinə, təsərrüfat işlərindən gündəlik təlim-tərbiyə prosesinə qədər bütün istiqamətlərdə qanunauyğunluğun qorunması vacibdir. Müdir əvəzi vəzifəsini icra edən şəxs də səlahiyyətləri çərçivəsində bu tələblərin yerinə yetirilməsinə məsuliyyətlə yanaşmalıdır.
Digər mühüm məsələ uşaqların fərdi xüsusiyyətlərinə həssas münasibətin göstərilməsidir. Hər bir uşağın maraqları, öyrənmə sürəti, emosional reaksiyaları və ünsiyyət bacarıqları fərqlidir. Buna görə də təlim-tərbiyə prosesində bütün uşaqlara eyni yanaşmanın tətbiqi ilə kifayətlənmək olmaz. Onların yaş xüsusiyyətlərinə uyğun fəaliyyətlərin təşkili, oyun vasitəsilə öyrənməyə həvəsləndirilməsi və yaradıcı qabiliyyətlərinin inkişaf etdirilməsi məktəbəqədər təhsilin keyfiyyətini müəyyən edən başlıca amillər sırasındadır.
Uşaqların sağlamlığının qorunması isə bu işin ən həssas istiqamətlərindən biridir. Müəssisədə təhlükəsizlik qaydalarına əməl olunması, otaqların və oyun sahələrinin vəziyyətinin nəzarətdə saxlanılması, gigiyena normalarının qorunması, qidalanmanın müvafiq tələblərə uyğun təşkili gündəlik fəaliyyətin ayrılmaz hissəsi olmalıdır. Bu məsələlərdə hər hansı laqeydliyə yol verilməməsi, mümkün risklərin qabaqcadan müəyyənləşdirilməsi və vaxtında aradan qaldırılması uşaqların sağlamlığı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Vəsilə Bayramovanın rəhbər vəzifəni icra etdiyi dövrdə qarşıya qoyulan məqsədlərdən biri də kollektivdə peşəkarlıq və məsuliyyət mədəniyyətinin gücləndirilməsi olmalıdır. Təhsil sahəsi daim yenilənir, yeni metodlar və yanaşmalar meydana çıxır. Bu dəyişikliklərə uyğunlaşmaq, tərbiyəçilərin bilik və bacarıqlarının artırılmasına dəstək vermək, müasir təlim üsullarından istifadəni təşviq etmək məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin inkişafına töhfə verə bilər.
Cəmiyyətin gələcəyinə qoyulan sərmayə, ilk növbədə, uşaqlara göstərilən diqqət və qayğıdan başlayır. Bu səbəbdən bağçalarda çalışan hər bir əməkdaşın fəaliyyəti böyük ictimai əhəmiyyət daşıyır. Rəhbərlik isə həmin fəaliyyətin vahid məqsəd ətrafında birləşdirilməsində mühüm rol oynayır. Uşaqların maraqlarının qorunması, valideynlərin etimadının qazanılması və kollektivin səmərəli fəaliyyətinin təmin edilməsi məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin nüfuzunu formalaşdıran əsas şərtlərdir.
Bakı şəhəri 198 saylı körpələr evi-uşaq bağçasının müdir əvəzi Vəsilə Bayramova haqqında hazırlanmış bu mövzunun əsas ideyası məktəbəqədər təhsil sahəsində rəhbərliyin daşıdığı məsuliyyəti diqqətə çatdırmaqdır. Belə müəssisələrdə görülən işlərin nəticəsi ən əvvəl uşaqların təhlükəsizliyində, onların inkişafında, valideynlərin etimadında və kollektivin peşəkar fəaliyyətində özünü göstərir.
Vəsilə Bayramovanın fəaliyyəti ilə bağlı konkret nailiyyətlərin, həyata keçirilmiş layihələrin, iş təcrübəsinin və valideyn rəylərinin faktlarla təqdim olunması isə onun rəhbərlik fəaliyyətinə daha dolğun və obyektiv qiymət verməyə imkan yaradar. Çünki hər bir rəhbər haqqında ən doğru təsəvvür ümumi ifadələrdən deyil, real işlərdən, əldə olunan nəticələrdən və ictimaiyyətə açıq olan məlumatlardan formalaşır.
Uşaqların sağlam, savadlı, vətənpərvər və mənəvi dəyərlərə bağlı şəxsiyyətlər kimi yetişməsi ümummilli əhəmiyyət daşıyan vəzifədir. Bu vəzifənin uğurla həyata keçirilməsi üçün məktəbəqədər təhsil müəssisələrində məsuliyyətli idarəçilik, peşəkar kollektiv, şəffaf fəaliyyət və uşaqlara həssas münasibət daim əsas prioritet olaraq qalmalıdır.

Şamil Cəfər
AYB və AJB-nin üzvü,
“Qızıl qələm” mükafatçısı